Một website thương mại điện tử đổi tên miền và giữ được khoảng chín mươi lăm phần trăm lưu lượng sau ba tháng, cao hơn hẳn mức thường thấy. Bài này dựng lại bốn quyết định tạo ra chênh lệch đó và điều kiện để giữ traffic tương tự.

Số liệu và kết quả trong ví dụ dưới đây là bản dựng cho một tình huống giả định, không phải bản ghi lấy từ một website cụ thể.

Bối cảnh và lý do phải đổi

Website trong tình huống này bán dụng cụ làm vườn, khoảng năm nghìn trang sản phẩm, chạy được sáu năm trên một tên miền có đuôi quốc gia.

Lý do đổi không phải vì SEO. Doanh nghiệp mở rộng sang thị trường lân cận và tên miền cũ gắn với một quốc gia cụ thể, gây bất lợi về mặt định vị.

Đây là điểm đáng chú ý đầu tiên: họ có lý do thương mại rõ ràng. Đội SEO ban đầu phản đối vì rủi ro, nhưng lý do kinh doanh đủ mạnh nên câu hỏi chuyển thành làm sao giữ traffic chứ không phải có nên làm hay không.

Mức giữ traffic họ chuẩn bị tinh thần là bảy mươi tới tám mươi phần trăm trong quý đầu, dựa trên các trường hợp thường thấy.

Quyết định giúp giữ traffic nhiều nhất: không đổi gì khác

Đây là quyết định tạo ra khác biệt lớn nhất và cũng là quyết định khó bảo vệ nhất về mặt nội bộ.

Đội thiết kế muốn nhân dịp này làm mới giao diện. Đội sản phẩm muốn sắp lại cấu trúc danh mục. Cả hai đều hợp lý và cả hai đều bị hoãn.

Lý do đưa ra: nếu lưu lượng giảm sau khi làm cả ba việc, không ai biết nguyên nhân nằm ở đâu, và việc sửa sẽ là mò mẫm.

Kết quả là mọi địa chỉ ánh xạ một một, chỉ đổi phần tên miền. Bản đồ chuyển hướng thành một quy tắc duy nhất thay vì năm nghìn dòng, và rủi ro sai sót gần như bằng không.

Giao diện mới được triển khai bốn tháng sau đó, khi lưu lượng đã ổn định trở lại.

Quyết định thứ hai: chạy thử đầy đủ trước hai tuần

Họ dựng bản sao hoàn chỉnh trên tên miền mới ở môi trường có mật khẩu, và chạy thử trong hai tuần.

Phần kiểm tìm ra ba lỗi mà nếu để tới ngày chuyển thì đều gây thiệt hại.

Lỗi thứ nhất: khoảng bốn trăm trang sản phẩm có ký tự đặc biệt trong đường dẫn, và quy tắc chuyển hướng xử lý sai nhóm này. Sửa mất nửa ngày.

Lỗi thứ hai: các liên kết nội bộ trong phần mô tả sản phẩm vẫn trỏ về tên miền cũ. Có khoảng một nghìn hai trăm liên kết như vậy. Nếu để nguyên, mỗi lượt bấm đi qua một chuyển hướng không cần thiết.

Lỗi thứ ba: sitemap sinh tự động vẫn dùng tên miền cũ do một cấu hình bị đặt cứng.

Ba lỗi này là loại chỉ lộ ra khi chạy thử. Không có hai tuần đó, chúng sẽ được phát hiện sau ngày chuyển, và mỗi ngày chậm là một ngày tín hiệu bị chuyển sai chỗ.

Quyết định thứ ba: xử lý liên kết ngoài chủ động

Phần lớn đội bỏ qua bước này vì nó tốn công, dù nó đóng góp trực tiếp vào phần giữ traffic.

Họ xuất danh sách liên kết từ bên ngoài, sắp theo mức độ quan trọng, lấy năm mươi nguồn mạnh nhất. Nhóm này chiếm phần lớn giá trị trong toàn bộ hồ sơ liên kết.

Với mỗi nguồn, họ gửi một thư ngắn nêu rõ địa chỉ cũ, địa chỉ mới, và lý do đổi. Không gửi thư hàng loạt giống nhau.

Trong năm mươi nơi, ba mươi mốt cập nhật trong vòng hai tháng.

Điều đáng chú ý: phần lớn nơi cập nhật là các đối tác và khách hàng có quan hệ sẵn, không phải các nguồn xa lạ. Đây cũng là lý do việc xây quan hệ thật có giá trị vượt ra ngoài chính các liên kết đó.

Quyết định thứ tư: không can thiệp trong giai đoạn chờ

Sau ngày chuyển, mức giữ traffic tụt xuống khoảng tám mươi tám phần trăm trong hai tuần đầu.

Áp lực nội bộ xuất hiện ngay. Có đề xuất đảo ngược, có đề xuất viết thêm nội dung để bù, có đề xuất chạy quảng cáo lấp chỗ.

Đội giữ nguyên hai đề xuất đầu và chỉ chấp nhận đề xuất thứ ba, vì quảng cáo không ảnh hưởng tới quá trình chuyển tín hiệu.

Lý do giữ nguyên: mọi thay đổi thêm trong giai đoạn này đều tạo một lần chuyển tín hiệu nữa và kéo dài thời gian phục hồi. Đây là quyết định về kỷ luật chứ không về kỹ thuật.

Mức giữ traffic chạm đáy ở tuần thứ ba, khoảng tám mươi lăm phần trăm, sau đó phục hồi dần. Cuối tháng thứ ba, mức giữ traffic đạt khoảng chín mươi lăm phần trăm so với mốc trước khi chuyển.

Bốn điều kiện để giữ traffic ở mức tương tự

Điều kiện thứ nhất là không đổi gì khác cùng lúc. Đây là điều kiện quan trọng nhất và cũng là điều kiện bị vi phạm nhiều nhất vì áp lực nội bộ.

Điều kiện thứ hai là có thời gian chạy thử. Hai tuần là mức đủ cho website năm nghìn trang, và cắt xuống vài ngày thì các lỗi ở nhóm ngoại lệ không lộ ra.

Điều kiện thứ ba là có quan hệ với các nguồn liên kết. Nếu hồ sơ liên kết toàn nguồn xa lạ, tỷ lệ cập nhật sẽ thấp hơn nhiều và phần giữ traffic cũng thấp hơn.

Điều kiện thứ tư quyết định phần giữ traffic cuối cùng: kỷ luật trong giai đoạn chờ. Đội chịu được áp lực trong ba tháng không làm gì thêm là đội hiếm, và đây thường là chỗ các đợt chuyển tên miền khác hỏng.

Ba điều dưới đây hay được hỏi lại trước khi ai đó quyết định làm theo.

=== FAQ === Q: Mức giữ traffic chín mươi lăm phần trăm có phải là mức thường thấy không? A: Không, mức thường thấy là bảy mươi tới tám mươi lăm phần trăm sau ba tháng, và chênh lệch chủ yếu đến từ việc có gộp thêm thay đổi khác hay không. Q: Có nên chạy quảng cáo bù trong giai đoạn chờ không? A: Nên nếu có ngân sách, vì nó không ảnh hưởng tới quá trình chuyển tín hiệu và nó giảm áp lực nội bộ, thứ vốn hay dẫn tới các quyết định vội vàng. Q: Nếu sau ba tháng vẫn chưa phục hồi thì làm gì? A: Chạy lại phép kiểm ba mươi địa chỉ ngẫu nhiên, kiểm báo cáo lập chỉ mục và so nội dung trang cũ với trang mới, vì ba chỗ đó chứa phần lớn nguyên nhân.

Phần quyết định của việc giữ traffic ở mức cao nằm ở kỷ luật chứ không ở kỹ thuật: không gộp thay đổi, chạy thử đủ lâu, và không can thiệp trong lúc chờ. Nên chốt nguyên tắc không đổi gì khác cùng lúc ngay từ cuộc họp kế hoạch đầu tiên, vì đó là nguyên tắc dễ bị nhân nhượng nhất khi các bộ phận khác đề nghị.

Chuyển tên miền là loại thay đổi rủi ro nhất vì mọi tín hiệu tích lũy phải chuyển sang một địa chỉ chưa có lịch sử. Bài này đưa kế hoạch sáu tuần, ba quyết định phải chốt trước, và cách đọc số liệu trong ba tháng sau đó.

Ba quyết định phải chốt trước khi bắt đầu

Ba quyết định này định đoạt phần lớn kết quả của đợt chuyển tên miền, và đảo lại chúng giữa chừng thì rất tốn kém.

Quyết định thứ nhất: có đổi cấu trúc đường dẫn cùng lúc không. Câu trả lời gần như luôn là không. Chuyển tên miền và đổi cấu trúc là hai thay đổi lớn, gộp lại thì khi có vấn đề bạn không biết nguyên nhân nằm ở đâu.

Cách làm đúng là giữ nguyên toàn bộ phần sau tên miền, để mỗi địa chỉ cũ ánh xạ một một sang địa chỉ mới. Muốn đổi cấu trúc thì làm ở đợt sau, cách vài tháng.

Quyết định thứ hai: giữ tên miền cũ trong bao lâu. Câu trả lời là vĩnh viễn nếu có thể, tối thiểu là ba năm. Tên miền cũ hết hạn nghĩa là mọi chuyển hướng chết và mọi liên kết trỏ về nó thành liên kết gãy.

Quyết định thứ ba: thời điểm. Chọn giai đoạn lưu lượng thấp nhất trong năm và tránh mọi mùa cao điểm, vì mức giảm tạm thời trong vài tuần đầu gần như chắc chắn xảy ra.

Ba quyết định này nên có văn bản và được người quyết định ngân sách phê duyệt, vì cả ba đều có phần chi phí đi kèm.

Tuần một và hai của đợt chuyển tên miền: chuẩn bị

Hai tuần này là phần chuẩn bị, và rút gọn nó là nguyên nhân của phần lớn ca chuyển tên miền hỏng.

Việc thứ nhất là xuất toàn bộ danh sách địa chỉ hiện có. Lấy từ ba nguồn và gộp lại: sitemap, công cụ quét website, và báo cáo hiệu suất. Ba nguồn cho ra ba danh sách không giống nhau, và phần chênh chính là các trang bạn dễ bỏ sót.

Việc thứ hai là lập bản đồ chuyển hướng. Nếu giữ nguyên cấu trúc thì bản đồ này là một quy tắc đơn giản, không phải danh sách hàng nghìn dòng.

Việc thứ ba là ghi mốc số liệu. Xuất dữ liệu hiệu suất chín mươi ngày, ghi lưu lượng theo tuần, thứ hạng của hai mươi truy vấn quan trọng nhất, và tổng số trang được index.

Việc thứ tư là xuất danh sách liên kết từ bên ngoài kèm trang đích. Danh sách này dùng cho việc liên hệ ở giai đoạn sau.

Việc thứ năm là xác minh tên miền mới trong bộ công cụ quản trị. Làm sớm để tài khoản sẵn sàng trước ngày chuyển.

Tuần ba: chạy thử trên môi trường phụ

Bước này hay bị bỏ và nó là bước rẻ nhất để tránh sự cố.

Dựng bản sao website trên tên miền mới ở môi trường phụ, chặn quét bằng mật khẩu. Kiểm ba thứ.

Thứ nhất là mọi trang hiển thị đúng, không mất nội dung, không lỗi đường dẫn tới ảnh và tệp giao diện.

Thứ hai là các liên kết nội bộ đã trỏ tới tên miền mới, không còn trỏ về tên miền cũ. Đây là lỗi phổ biến nhất và nó tạo ra hàng nghìn chuyển hướng không cần thiết.

Thứ ba là quy tắc chuyển hướng chạy đúng. Lấy ba mươi địa chỉ ngẫu nhiên gồm cả trang thường, trang có tham số, trang phân trang, và trang có ký tự đặc biệt. Nhóm cuối là nhóm hay hỏng nhất.

Sau khi kiểm xong, gỡ bản sao hoặc chặn nó hoàn toàn. Bản sao còn sống và được index tạo ra trùng lặp nghiêm trọng.

Tuần bốn: ngày chuyển

Ngày chuyển tên miền nên gói gọn trong một buổi và làm theo đúng thứ tự cố định.

Bước một: bật website trên tên miền mới, gỡ mọi thẻ chặn index và mọi khóa truy cập.

Bước hai: bật quy tắc chuyển hướng vĩnh viễn từ tên miền cũ sang tên miền mới.

Bước ba: kiểm ngay ba mươi địa chỉ đã chọn ở tuần ba. Đây là lúc phát hiện lỗi rẻ nhất.

Bước bốn: gửi sitemap mới trong bộ công cụ quản trị của tên miền mới.

Bước năm: khai báo việc chuyển địa chỉ trong công cụ tương ứng. Bước này báo cho hệ thống biết đây là một lần chuyển tên miền có chủ đích, và nó rút ngắn đáng kể thời gian chuyển tín hiệu.

Bước sáu: kiểm mười trang quan trọng nhất bằng công cụ kiểm tra đường dẫn.

Cả sáu bước mất khoảng ba giờ. Không chia chúng ra nhiều ngày, vì trạng thái nửa vời gây nhiều vấn đề hơn cả hai trạng thái đầu và cuối.

Tuần năm, sáu và ba tháng sau

Tuần năm sau khi chuyển tên miền dành cho việc theo dõi sát. Kiểm hàng ngày ba thứ: số lỗi không tìm thấy trang, số trang được index trên tên miền mới, và lưu lượng theo ngày.

Số trang được index trên tên miền mới phải tăng dần trong khi số trên tên miền cũ giảm dần. Hai đường này giao nhau thường sau hai tới bốn tuần.

Tuần sáu dành cho việc liên hệ các nguồn có liên kết quan trọng nhất. Lấy hai mươi liên kết mạnh nhất từ danh sách đã xuất, gửi thư ngắn đề nghị họ cập nhật địa chỉ. Liên kết trỏ thẳng mạnh hơn liên kết đi qua chuyển hướng.

Ba tháng sau đó là giai đoạn chờ. Mức giảm bình thường cho một lần chuyển tên miền làm đúng là mười tới hai mươi phần trăm trong bốn tuần đầu, phục hồi dần và về mức cũ trong khoảng ba tháng.

Điều không nên làm trong giai đoạn chờ: đảo ngược, hoặc thực hiện thêm thay đổi lớn nào khác. Cả hai đều tạo thêm một lần chuyển tín hiệu và kéo dài thời gian phục hồi.

Sắp đổi tên miền, người ta hay muốn rõ thêm mấy điều dưới đây.

=== FAQ === Q: Có nên chuyển dần từng phần website không? A: Không nên với việc chuyển tên miền, vì trạng thái nửa vời tạo trùng lặp giữa hai tên miền và kéo dài thời gian hệ thống hiểu được ý định của bạn. Q: Tên miền mới ngắn và đẹp hơn có bù được rủi ro không? A: Chỉ khi có lý do thương hiệu thật sự, còn nếu lý do duy nhất là tên đẹp hơn thì lợi ích thường không bù được vài tháng biến động. Q: Bao lâu sau khi chuyển thì biết là đã thành công? A: Khoảng ba tháng, và tiêu chí là lưu lượng về gần mức cũ cùng với số trang được index trên tên miền mới tương đương số cũ.

Chuyển tên miền thành công phụ thuộc gần như hoàn toàn vào hai tuần chuẩn bị và vào việc không gộp thêm thay đổi nào khác. Nên chốt ba quyết định ở phần đầu bài trước khi làm bất cứ việc gì, vì cả ba đều rất tốn kém để đảo lại giữa chừng.

Migrate website là việc rủi ro nhất trong nhóm việc kỹ thuật, và phần lớn thiệt hại đến từ các bước bị bỏ sót chứ không từ việc làm sai. Checklist dưới đây chia làm ba giai đoạn với hai mươi tư mục, và nó áp dụng cho cả đổi tên miền lẫn đổi giao diện.

Bốn loại migrate và mức rủi ro khác nhau

Gọi chung là migrate website nhưng bốn loại dưới đây có mức rủi ro khác nhau rất xa.

Loại thứ nhất là đổi giao diện, giữ nguyên địa chỉ. Rủi ro thấp nhất nhưng vẫn có, chủ yếu ở phần nội dung bị mất khi đổi khuôn hiển thị.

Loại thứ hai là đổi cấu trúc đường dẫn, giữ nguyên tên miền. Rủi ro trung bình, và toàn bộ nằm ở chất lượng bản đồ chuyển hướng.

Loại thứ ba là đổi tên miền, giữ nguyên cấu trúc. Rủi ro cao vì mọi tín hiệu phải chuyển sang một tên miền chưa có lịch sử.

Loại thứ tư là đổi cả tên miền lẫn cấu trúc lẫn giao diện cùng lúc. Đây là loại rủi ro nhất và cũng là loại phổ biến nhất, vì người ta hay gộp mọi thay đổi vào một lần.

Lời khuyên đầu tiên và quan trọng nhất: tách chúng ra. Đổi tên miền trước, ổn định vài tuần, rồi mới đổi giao diện. Gộp lại thì khi có vấn đề bạn không biết nguyên nhân nằm ở đâu.

Giai đoạn trước khi migrate website: mười mục

1. Xuất toàn bộ danh sách địa chỉ hiện có, từ sitemap và từ công cụ quét website.
2. Xuất dữ liệu hiệu suất chín mươi ngày, ghi lại lưu lượng và thứ hạng của các trang quan trọng.
3. Xuất danh sách liên kết từ bên ngoài trỏ về, kèm trang đích của từng liên kết.
4. Lập bản đồ chuyển hướng, mỗi địa chỉ cũ tương ứng một địa chỉ mới.
5. Kiểm bản đồ không có chuỗi nhiều bước và không có vòng lặp.
6. Với các trang không có bản tương ứng, quyết định trỏ về đâu, không để rơi vào trang chủ hàng loạt.
7. Chuẩn bị sitemap mới, kiểm nó chứa đúng các địa chỉ mới.
8. Chuẩn bị bản sao lưu đầy đủ website cũ, thử khôi phục một lần.
9. Xác minh tên miền mới trong bộ công cụ quản trị nếu có đổi tên miền.
10. Chọn thời điểm triển khai vào lúc lưu lượng thấp nhất trong tuần.

Mục thứ sáu là mục quyết định phần lớn kết quả. Trỏ hàng loạt trang không tương ứng về trang chủ là cách nhanh nhất để mất tín hiệu của chúng.

Mục thứ hai là mốc so sánh. Không có nó thì sau khi migrate website bạn không biết mình mất bao nhiêu.

Giai đoạn triển khai migrate website: bảy mục

1. Triển khai bản đồ chuyển hướng, dùng chuyển hướng vĩnh viễn.
2. Kiểm ngẫu nhiên ba mươi địa chỉ cũ, xác nhận chúng dẫn tới đúng địa chỉ mới.
3. Gỡ mọi thẻ chặn index sót lại từ môi trường thử nghiệm.
4. Kiểm tệp cấu hình quét trên bản mới không chặn nhầm.
5. Gửi sitemap mới trong bộ công cụ quản trị.
6. Nếu đổi tên miền, khai báo việc chuyển địa chỉ trong công cụ tương ứng.
7. Kiểm các trang quan trọng nhất bằng công cụ kiểm tra đường dẫn ngay trong ngày.

Giai đoạn triển khai của một đợt migrate website ngắn nhất nhưng phải làm liên tục trong vài giờ, không chia ra nhiều ngày.

Mục thứ mười hai là phép kiểm bắt buộc và không thay thế được bằng việc tin vào bản đồ. Lỗi ở khâu triển khai chuyển hướng rất phổ biến, nhất là với các địa chỉ có ký tự đặc biệt.

Mục thứ mười sáu chỉ áp dụng khi đổi tên miền, và bỏ qua nó làm quá trình chuyển tín hiệu chậm hơn nhiều.

Giai đoạn sau: bảy mục

1. Ngày đầu tiên: kiểm lỗi máy chủ và lỗi không tìm thấy trang, xử lý ngay nếu tăng vọt.
2. Tuần đầu: theo dõi số trang được index trên địa chỉ mới, nó phải tăng dần.
3. Tuần đầu: theo dõi số lỗi trong báo cáo lập chỉ mục, tìm nhóm bị loại trừ mới.
4. Tuần thứ hai: liên hệ các nguồn có liên kết quan trọng nhất, đề nghị họ cập nhật địa chỉ.
5. Tháng đầu: so lưu lượng với mốc đã ghi ở mục hai, chấp nhận mức giảm tạm thời.
6. Tháng thứ hai: kiểm các chuyển hướng vẫn còn hoạt động, không bị gỡ nhầm khi cập nhật.
7. Tháng thứ ba: đánh giá kết quả và quyết định có cần can thiệp thêm không.

Mục thứ hai mươi mốt hay bị bỏ qua vì nó tốn công liên hệ từng nơi. Nhưng liên kết trỏ thẳng tới địa chỉ mới mạnh hơn liên kết đi qua chuyển hướng, nên với các nguồn quan trọng nhất thì việc này đáng làm.

Mục thứ hai mươi ba quan trọng hơn vẻ ngoài. Chuyển hướng hay bị gỡ nhầm trong lần cập nhật hệ thống tiếp theo, và khi đó thiệt hại xuất hiện muộn và khó truy nguyên nhân.

Mức giảm bình thường và khi nào đáng lo

Cần biết trước con số để không hoảng khi lưu lượng tụt sau khi migrate website.

Với đợt migrate website làm đúng, mức giảm lưu lượng thường từ mười tới hai mươi phần trăm trong hai tới bốn tuần đầu, sau đó phục hồi dần và về mức cũ trong khoảng ba tháng.

Mức giảm trên bốn mươi phần trăm hoặc kéo dài quá ba tháng là dấu hiệu có vấn đề. Nguyên nhân phổ biến nhất là bản đồ chuyển hướng thiếu, thứ hai là thẻ chặn index sót lại, thứ ba là nội dung bị mất khi đổi khuôn hiển thị.

Điều không nên làm khi thấy lưu lượng giảm: đảo ngược đợt migrate. Việc đảo ngược tạo thêm một lần chuyển tín hiệu nữa và thường làm tình hình tệ hơn.

Điều nên làm: chạy lại phép kiểm ba mươi địa chỉ ngẫu nhiên, kiểm báo cáo lập chỉ mục, và so nội dung một trang cũ với trang mới tương ứng để xem có mất phần nào không.

Trước khi chuyển website, đội kỹ thuật thường hỏi lại mấy điểm sau.

=== FAQ === Q: Nên giữ chuyển hướng trong bao lâu? A: Ít nhất một năm, và với các trang có nhiều liên kết trỏ về thì nên giữ vĩnh viễn vì việc gỡ chúng làm mất phần tín hiệu đang đi qua. Q: Có nên migrate website vào mùa cao điểm không? A: Không, chọn giai đoạn lưu lượng thấp nhất trong năm, vì mức giảm tạm thời trong vài tuần đầu là điều gần như chắc chắn xảy ra. Q: Đổi giao diện có cần chuyển hướng không? A: Không nếu giữ nguyên địa chỉ, nhưng vẫn phải kiểm nội dung không bị mất khi đổi khuôn hiển thị, vì đó là nguồn thiệt hại chính của loại này.

Phần lớn công việc của một đợt migrate website nằm ở giai đoạn chuẩn bị, và phần lớn thiệt hại đến từ việc rút gọn giai đoạn đó. Nên xuất danh sách địa chỉ và ghi mốc số liệu ngay khi có kế hoạch chuyển, vì hai việc đó là nền cho toàn bộ phần còn lại.

Website con trong cùng một hệ thống tranh nhau thứ hạng là dạng thiệt hại mà không báo cáo nào của từng đơn vị chỉ ra được. Bài này liệt kê năm sai lầm tạo ra tình trạng đó, cách đo mức thiệt hại, và thứ tự gỡ.

Vì sao không ai phát hiện ra vấn đề này

Cơ chế che giấu rất đơn giản và nó lặp lại ở mọi hệ thống nhiều website.

Mỗi website con báo cáo theo số liệu của riêng mình. Lưu lượng tăng đều, thứ hạng có tiến bộ, mọi thứ trông ổn.

Cái không ai thấy là chi phí cơ hội. Nếu hai website không tranh nhau, một trong hai đã ở vị trí cao hơn nhiều và tổng lưu lượng của hệ thống sẽ lớn hơn.

Chi phí cơ hội không xuất hiện trong bất kỳ báo cáo nào, nên nó không được tính. Đây là lý do vấn đề tồn tại nhiều năm ở các hệ thống lớn.

Chỉ khi gộp dữ liệu của mọi website con vào một bảng thì bức tranh mới hiện ra, và bước gộp đó thường không thuộc trách nhiệm của ai.

Sai lầm thứ nhất: sao chép mô hình nội dung giữa các nơi

Đây là sai lầm phổ biến nhất và nghe hợp lý nhất khi quyết định.

Một website con làm tốt một loại nội dung, ví dụ bộ bài hướng dẫn chọn mua. Ban lãnh đạo thấy hiệu quả và yêu cầu các nơi khác làm tương tự.

Kết quả là bốn website con cùng có bộ bài hướng dẫn chọn mua cho các sản phẩm gần giống nhau, nhắm cùng nhóm truy vấn.

Cái đáng lẽ nên sao chép là quy trình sản xuất, không phải chủ đề. Mỗi website con nên áp dụng cách làm đó cho nhóm chủ đề riêng của mình.

Cách phòng: khi nhân rộng một mô hình thành công, kèm theo yêu cầu mỗi nơi phải chọn nhóm chủ đề chưa có ai làm chủ.

Sai lầm thứ hai và thứ ba: đặt chỉ tiêu và giao việc sai cấp

Sai lầm thứ hai là đặt chỉ tiêu lưu lượng riêng cho từng website con mà không có chỉ tiêu chung.

Khi mỗi nơi bị đo bằng lưu lượng của riêng mình, hành vi hợp lý của họ là nhắm mọi cụm từ khóa có lượng tìm kiếm lớn, kể cả cụm mà nơi khác đang làm. Không ai làm sai theo góc nhìn của chính họ.

Cách sửa là thêm một chỉ tiêu ở cấp hệ thống, ví dụ tổng lưu lượng của toàn nhóm, và gắn một phần đánh giá của từng đội vào chỉ tiêu đó.

Sai lầm thứ ba là giao việc chọn từ khóa cho từng website con mà không có bước đối chiếu.

Mỗi đội nghiên cứu độc lập, và vì họ dùng cùng một công cụ với cùng dữ liệu thị trường, họ ra cùng một danh sách. Việc trùng nhau không phải trùng hợp mà là kết quả tất yếu.

Cách sửa là thêm một bước đối chiếu bắt buộc trước khi kế hoạch nội dung được duyệt.

Sai lầm thứ tư: dựng website con cho từng nhóm từ khóa

Sai lầm này xuất phát từ một hiểu biết đã lỗi thời về tên miền chứa từ khóa.

Ý tưởng là mỗi nhóm từ khóa lớn có một website riêng với tên miền chứa đúng cụm đó. Nghe hợp lý nếu tên miền còn là tín hiệu mạnh.

Thực tế hiện nay lợi ích của từ khóa trong tên miền rất nhỏ, trong khi chi phí thì đầy đủ: nguồn lực nội dung bị chia, uy tín không dùng chung, và các website con trùng chủ đề ngay từ thiết kế.

Hệ thống kiểu này còn có một vấn đề nữa: các website con thường gần như trống, mỗi nơi vài chục trang, và nhóm website mỏng liên kết chéo với nhau là mẫu hình rủi ro.

Cách sửa cho hệ thống đã lỡ dựng: gộp dần các website con yếu về website mạnh nhất, làm theo đợt và chấp nhận vài tháng biến động.

Sai lầm thứ năm: liên kết chéo hàng loạt ở chân trang

Sai lầm này thường được làm với ý định tốt, nhằm cho các website con hỗ trợ nhau.

Cách làm phổ biến là đặt một khối liệt kê mọi website trong hệ thống ở chân trang của từng nơi. Khối đó xuất hiện trên mọi trang.

Vấn đề thứ nhất là nó tạo ra hàng nghìn liên kết giống hệt nhau, và nhóm liên kết lặp lại ở mọi trang gần như không truyền được giá trị.

Vấn đề thứ hai là mẫu hình. Một nhóm website mỏng, cùng chủ đề, liên kết chéo toàn bộ với nhau ở chân trang là hình dạng của một mạng lưới liên kết nhân tạo.

Cách làm đúng đã nói ở phần trước: liên kết trong nội dung, đặt khi thật sự có ích cho người đọc, và không phải bài nào cũng trỏ sang mọi nơi.

Với khối chân trang đã có, không cần gỡ hết mà nên rút gọn còn vài liên kết tới các website liên quan nhất.

Cách đo mức thiệt hại và thứ tự gỡ

Đo trước khi gỡ, vì mức độ khác nhau rất xa giữa các hệ thống.

Gộp dữ liệu truy vấn của mọi website con vào một bảng, tìm các truy vấn có từ hai nơi trở lên cùng nhận lượt hiển thị đáng kể. Đếm số truy vấn và tổng lượt hiển thị của nhóm đó.

Con số đó là phạm vi thiệt hại. Nếu nó chiếm dưới năm phần trăm tổng lượt hiển thị, vấn đề nhỏ và không đáng làm dự án lớn.

Về thứ tự gỡ, làm sai lầm thứ năm trước vì nó rẻ nhất, chỉ cần sửa khối chân trang.

Tiếp theo là sai lầm thứ hai và thứ ba, vì chúng là nguyên nhân gốc và sửa chúng ngăn vấn đề mới phát sinh.

Sai lầm thứ nhất xử lý bằng bảng phân bổ chủ đề, mất một quý.

Sai lầm thứ tư để sau cùng vì gộp website là việc tốn kém nhất và rủi ro nhất.

Người quản một hệ thống nhiều nơi hay vướng mấy chỗ sau.

=== FAQ === Q: Hai website con cùng xuất hiện cho một truy vấn có luôn là xấu không? A: Không luôn, chiếm hai vị trí trong nhóm đầu là có lợi, vấn đề chỉ phát sinh khi cả hai đều ở vị trí trung bình và không bên nào đủ mạnh để vào nhóm đầu. Q: Gộp website con về một nơi mất bao lâu để ổn định? A: Thường ba tới sáu tháng cho mỗi đợt, và nên làm theo đợt nhỏ thay vì gộp toàn bộ cùng lúc để còn quan sát được tác động. Q: Có nên bỏ hẳn khối liên kết chân trang giữa các website con không? A: Không cần bỏ hẳn, chỉ nên rút gọn còn vài liên kết tới nơi liên quan nhất, vì khối liệt kê toàn bộ mới là phần tạo mẫu hình đáng ngại.

Các website con tranh nhau là dạng thiệt hại vô hình với mọi báo cáo cấp đơn vị, nên nó chỉ được sửa khi có người nhìn toàn cảnh. Nên gộp dữ liệu của mọi nơi vào một bảng ngay trong quý này, vì phép đo đó rẻ và nó quyết định có đáng làm gì tiếp hay không.

Khi doanh nghiệp có nhiều website, việc phân bổ từ khóa quyết định chúng bổ trợ hay triệt tiêu lẫn nhau. Bài này đưa quy trình bốn bước lập bảng phân bổ, cách nối các website bằng liên kết, và cách xử lý khi hai bên cùng muốn một cụm.

Nguyên tắc: mỗi cụm từ khóa có đúng một trang đích

Nguyên tắc phân bổ từ khóa này nghe hiển nhiên nhưng bị vi phạm ở gần như mọi hệ thống nhiều website.

Lý do vi phạm không phải cẩu thả mà là thiếu người nhìn toàn cảnh. Mỗi đội tự nghiên cứu từ khóa cho website của mình, và không ai đối chiếu kết quả với nhau.

Hệ quả: hai trang cùng nhắm một cụm, mỗi trang nhận một nửa tín hiệu, và cả hai đều thua trang của đối thủ vốn chỉ có một.

Việc phân bổ từ khóa giải quyết chỗ này bằng cách chốt trước cụm nào thuộc về website nào, trước khi ai viết gì.

Điều cần nói rõ: nguyên tắc này áp dụng ở mức cụm từ khóa chính, không ở mức mọi biến thể. Hai website có thể cùng nhắc tới một chủ đề, miễn là chỉ một bên đặt nó làm cụm từ khóa chính của một trang.

Bước một của việc phân bổ từ khóa: gom danh sách

Không lập bảng phân bổ từ khóa từ đầu bằng cách nghĩ ra. Bắt đầu từ thực tế đang có.

Xuất dữ liệu truy vấn của từng website trong ba tháng, gộp vào một bảng, thêm cột tên website.

Với mỗi truy vấn, ghi thêm địa chỉ trang đang nhận lượt hiển thị và vị trí trung bình.

Lọc các truy vấn xuất hiện ở từ hai website trở lên. Đây là vùng chồng lấn thật, và nó thường nhỏ hơn nhiều so với lo ngại ban đầu.

Trong vùng chồng lấn, tách tiếp thành hai nhóm: nhóm mà cả hai bên đều có lượt hiển thị đáng kể, và nhóm mà một bên áp đảo. Chỉ nhóm thứ nhất cần xử lý.

Bước này mất khoảng một ngày cho ba tới năm website và nó cho bạn phạm vi công việc thật.

Bước hai: chọn chủ cho từng cụm

Phần cốt lõi của việc phân bổ từ khóa nằm ở đây: với mỗi cụm trong vùng chồng lấn, chọn một website làm chủ theo bốn tiêu chí xếp theo thứ tự.

Tiêu chí thứ nhất là vị trí hiện tại. Bên đang đứng cao hơn thường nên giữ, vì đảo lại tốn thời gian mà không được gì thêm.

Tiêu chí thứ hai là mức khớp với nhóm khách. Cụm từ khóa thuộc về mảng nào thì website phục vụ mảng đó nên làm chủ.

Tiêu chí thứ ba là độ dày nội dung nền. Website đã có nhiều bài quanh chủ đề đó có nền tốt hơn để giữ vị trí lâu dài.

Tiêu chí thứ tư là giá trị thương mại. Nếu cụm đó dẫn tới doanh thu cao hơn ở một bên, ưu tiên bên đó.

Ghi kết quả thành bảng ba cột: cụm từ khóa hoặc nhóm chủ đề, website làm chủ, ghi chú. Đây là bảng phân bổ từ khóa và nó là tài liệu tham chiếu cho mọi đội.

Bảng nên ở mức nhóm chủ đề chứ không ở mức từng cụm. Bảng quá chi tiết thì không ai duy trì nổi.

Bước ba: nối các website bằng liên kết đúng cách

Phân bổ từ khóa xong mới tới phần khai thác lợi thế của hệ thống, và đây là phần hay bị làm sai.

Nguyên tắc: liên kết giữa các website trong cùng hệ thống nên đặt trong nội dung, không đặt hàng loạt ở chân trang.

Khối liên kết ở chân trang xuất hiện trên mọi trang của website, tạo ra hàng nghìn liên kết giống hệt nhau. Nhóm này gần như không truyền được gì và còn trông như một mạng lưới liên kết nhân tạo.

Cách đúng: khi một bài trên website A nói tới chủ đề mà website B làm chủ, đặt một liên kết tự nhiên trong câu văn dẫn sang bài tương ứng.

Số lượng hợp lý là vài liên kết chéo cho mỗi bài, không phải mọi bài đều phải trỏ sang mọi website.

Cụm từ neo dùng cách diễn đạt tự nhiên, khác nhau giữa các lần. Dùng đúng một cụm cho mọi liên kết chéo là mẫu hình dễ nhận ra.

Bước bốn: duy trì và xử lý tranh chấp

Bảng phân bổ từ khóa chết rất nhanh nếu không có ba cơ chế dưới đây.

Cơ chế thứ nhất là rà lại mỗi quý. Chạy lại bước một, tìm vùng chồng lấn mới. Các đội mở rộng chủ đề liên tục nên chồng lấn mới luôn phát sinh.

Cơ chế thứ hai là quy tắc trước khi viết. Trước khi lên kế hoạch nội dung quý, mỗi đội đối chiếu danh sách chủ đề dự kiến với bảng phân bổ. Chủ đề thuộc phần của người khác thì phải nêu ra.

Cơ chế thứ ba là người giữ bảng. Phải có một người cụ thể chịu trách nhiệm cập nhật và trả lời khi có tranh chấp. Bảng không có chủ thì sau hai quý không ai mở nó nữa.

Về xử lý tranh chấp, chốt trước tiêu chí quyết định thay vì xử từng vụ. Tiêu chí đã nêu ở bước hai dùng lại được, và việc có tiêu chí sẵn giúp quyết định không phụ thuộc vào ai nói to hơn.

Lập bảng lần đầu xong, ba câu sau thường xuất hiện ngay.

=== FAQ === Q: Hai website cùng hệ thống có bị coi là liên kết nhân tạo khi trỏ cho nhau không? A: Không nếu liên kết nằm trong nội dung và thật sự có ích cho người đọc, vấn đề chỉ phát sinh khi đặt hàng loạt ở chân trang trên mọi trang. Q: Website nào cũng muốn giữ cụm từ khóa có giá trị nhất thì sao? A: Dùng tiêu chí đã chốt trước ở bước hai và để một người có thẩm quyền quyết định, còn thương lượng từng vụ luôn dẫn tới bên có tiếng nói mạnh hơn thắng. Q: Bảng phân bổ từ khóa nên có bao nhiêu dòng? A: Với ba tới năm website thường hai mươi tới bốn mươi dòng ở mức nhóm chủ đề là đủ, dài hơn thì không ai duy trì được qua vài quý.

Phân bổ từ khóa là việc rẻ nhất trong nhóm việc quản lý hệ thống nhiều website, nhưng bỏ qua nó thì mọi đầu tư nội dung sau đó đều bị chia đôi. Nên gộp dữ liệu truy vấn của mọi website vào một bảng ngay trong quý này, vì vùng chồng lấn thường lộ ra ngay và nó nói rõ mức thiệt hại đang có.

Quyết định tách nhiều website riêng hay gộp về một tên miền ảnh hưởng tới thứ hạng trong nhiều năm và rất tốn kém để đảo ngược. Bài này đưa sáu tiêu chí phân định, ba tình huống mà kết luận đảo chiều, và cách kiểm trước khi quyết.

Kiến trúc đa website nghĩa là gì

Cần chốt thuật ngữ trước vì có ba dạng hay bị gộp làm một.

Dạng thứ nhất là nhiều tên miền riêng biệt. Mỗi thương hiệu một tên miền, không liên quan gì nhau về mặt kỹ thuật. Đây là kiến trúc đa website theo nghĩa đầy đủ nhất.

Dạng thứ hai là tên miền phụ. Cùng một tên miền gốc nhưng tách theo tiền tố, ví dụ mỗi mảng kinh doanh một tên miền phụ. Về mặt xếp hạng, chúng được đối xử gần như các website riêng.

Dạng thứ ba là thư mục con. Cùng một website, các mảng nằm trong các thư mục khác nhau. Đây thực chất không phải kiến trúc đa website mà là một website có cấu trúc phân cấp.

Khác biệt quan trọng nhất giữa ba dạng: uy tín tích lũy được có dùng chung không. Với thư mục con thì có, với hai dạng còn lại thì gần như không.

Đây là lý do câu hỏi tách hay gộp gần như luôn quy về một câu hỏi khác: bạn có đủ nguồn lực để nuôi nhiều nơi cùng lúc không.

Sáu tiêu chí quyết định kiến trúc đa website

Tiêu chí thứ nhất là nhóm khách hàng. Nếu hai mảng phục vụ nhóm khách hoàn toàn khác nhau, tách cho phép mỗi nơi nói đúng giọng của nhóm đó.

Tiêu chí thứ hai là mức trùng chủ đề. Trùng nhiều thì tách gây tự cạnh tranh, và gộp là lựa chọn hợp lý hơn.

Tiêu chí thứ ba là nguồn lực nội dung. Mỗi website cần khối lượng nội dung tối thiểu để có uy tín. Ba website mỗi nơi hai mươi bài yếu hơn hẳn một website sáu mươi bài.

Tiêu chí thứ tư là lý do thương mại. Nếu có kế hoạch bán riêng một mảng, hoặc nếu các mảng thuộc pháp nhân khác nhau, việc tách có lý do nằm ngoài phạm vi SEO.

Tiêu chí thứ năm là rủi ro. Kiến trúc đa website cách ly rủi ro: một website bị phạt không kéo theo các website khác. Gộp thì ngược lại.

Tiêu chí thứ sáu là khả năng vận hành. Mỗi website thêm vào là thêm một bộ công cụ, một sitemap, một lịch cập nhật, một người theo dõi.

Vì sao gộp thường thắng ở quy mô nhỏ và vừa

Với phần lớn doanh nghiệp, gộp là lựa chọn đúng và kiến trúc đa website là lựa chọn sai, lý do rất cụ thể.

Uy tín tích lũy được dùng chung. Một bài viết tốt trên một mảng góp phần nâng cả tên miền, và mảng mới ra đời thừa hưởng phần nền đó thay vì bắt đầu từ số không.

Chi phí vận hành thấp hơn hẳn. Một lần sửa kỹ thuật là sửa cho mọi mảng. Một bộ công cụ. Một người theo dõi.

Liên kết nội bộ hoạt động được. Bài ở mảng này trỏ sang mảng kia truyền được sức mạnh, còn với kiến trúc đa website thì mỗi liên kết chéo chỉ là liên kết ngoài bình thường.

Ngưỡng thực tế cho kiến trúc đa website: nếu bạn không chắc mình nuôi nổi mỗi nơi với ít nhất một bài mỗi tuần trong hai năm, đừng tách.

Sai lầm hay gặp là tách sớm vì nghĩ mỗi mảng cần một tên miền chứa từ khóa của mảng đó. Lợi ích của từ khóa trong tên miền hiện rất nhỏ, không bù được chi phí chia nhỏ nguồn lực.

Ba tình huống mà tách là lựa chọn đúng

Kết luận trên đảo chiều và kiến trúc đa website thành lựa chọn đúng trong ba tình huống rõ ràng.

Tình huống thứ nhất là các mảng thuộc pháp nhân khác nhau hoặc có kế hoạch bán riêng. Gộp rồi tách lại về sau tốn kém hơn nhiều so với tách từ đầu.

Tình huống thứ hai là rủi ro pháp lý hoặc rủi ro thương hiệu cao ở một mảng. Ví dụ một mảng hoạt động trong lĩnh vực dễ bị siết, và bạn không muốn nó kéo theo các mảng còn lại.

Tình huống thứ ba là các mảng nhắm thị trường địa lý khác nhau với ngôn ngữ khác nhau, và mỗi nơi cần hạ tầng riêng để phục vụ tốc độ. Ngay cả ở đây, dùng thư mục con thường vẫn tốt hơn nếu hạ tầng cho phép.

Điều cần lưu ý ở cả ba tình huống: chúng đều là lý do nằm ngoài SEO. Nếu lý do duy nhất để tách là mong đợi thứ hạng tốt hơn, gần như luôn nên gộp.

Cách kiểm trước khi quyết

Ba phép kiểm dưới đây làm trong một buổi và thường đủ để chốt có nên dùng kiến trúc đa website hay không.

Phép kiểm thứ nhất là đếm nguồn lực. Tính số bài bạn sản xuất được mỗi tháng, chia cho số website định có. Nếu kết quả dưới bốn bài mỗi website mỗi tháng, kiến trúc đa website sẽ khiến mọi nơi đều yếu.

Phép kiểm thứ hai là đo mức trùng chủ đề. Liệt kê hai mươi chủ đề chính của từng mảng, xem có bao nhiêu chủ đề xuất hiện ở nhiều mảng. Trên một phần ba là dấu hiệu nên gộp.

Phép kiểm thứ ba là thử viết mô tả một câu cho từng website. Nếu hai mô tả nghe gần giống nhau tới mức người ngoài không phân biệt được, hai website đó không nên tách.

Với website đã tách rồi và đang hối hận, việc gộp lại làm được nhưng tốn kém: cần chuyển hướng toàn bộ, cần thời gian nhiều tháng để tín hiệu dồn về, và luôn mất một phần. Nên chỉ gộp lại khi mức thiệt hại của việc giữ nguyên đã rõ ràng.

Trước khi mở thêm một mảng mới, người ta hay cân nhắc mấy điều dưới đây.

=== FAQ === Q: Tên miền phụ và thư mục con khác nhau nhiều tới mức nào? A: Thư mục con dùng chung uy tín của tên miền gốc rõ rệt hơn, nên với cùng nguồn lực thì thư mục con gần như luôn cho kết quả tốt hơn tên miền phụ. Q: Đã có ba website yếu rồi thì nên gộp không? A: Nên nếu chúng trùng chủ đề nhiều và bạn không nuôi nổi cả ba, nhưng phải chấp nhận vài tháng biến động và làm theo đợt chứ không gộp cùng lúc. Q: Tên miền chứa từ khóa có còn giá trị không? A: Còn rất ít, và giá trị đó không bù được việc chia nhỏ nguồn lực nội dung, nên đừng lấy nó làm lý do để tách website.

Quyết định tách hay gộp nên xuất phát từ nguồn lực và từ lý do thương mại, không từ kỳ vọng về thứ hạng. Nên chạy phép kiểm đếm nguồn lực ngay trước khi mở website mới, vì đó là phép kiểm rẻ nhất và nó chặn được phần lớn quyết định tách sai.

Trên website hàng nghìn trang, internal link không sửa được bằng cách mở từng bài chèn tay. Bài này đưa quy trình bốn bước dựa trên dữ liệu, chạy trong khoảng ba tuần và không cần viết lại nội dung nào.

Vì sao cách chèn tay không dùng được ở quy mô này

Với website năm mươi bài, mở từng bài chèn ba đường dẫn là việc của một buổi. Với năm nghìn trang, cách đó cần vài tháng công và vẫn không đảm bảo đúng chỗ.

Vấn đề lớn hơn là bạn không biết chèn ở đâu cho có ích. Chèn ngẫu nhiên làm tăng số internal link nhưng không dồn sức mạnh về đúng nhóm trang cần.

Cách làm đúng ở quy mô lớn là ngược lại: bắt đầu từ dữ liệu để biết trang nào đang thiếu, trang nào đang thừa, rồi mới can thiệp có chọn lọc.

Nguyên tắc xuyên suốt: mục tiêu không phải tăng tổng số internal link, mà là đưa sức mạnh từ nhóm trang mạnh về nhóm trang quan trọng đang yếu.

Bước một: dựng bản đồ internal link hiện tại

Bước này cần một công cụ quét website, và nó là bước duy nhất trong bốn bước cần công cụ trả phí nếu website quá lớn.

Quét toàn bộ website, xuất ra hai bảng. Bảng thứ nhất: mỗi trang và số internal link trỏ về nó. Bảng thứ hai: mỗi trang và số bước từ trang chủ tới nó.

Ghép thêm dữ liệu từ báo cáo hiệu suất: lượt hiển thị và lượt bấm cho mỗi trang. Bây giờ bạn có bốn cột cho mỗi trang.

Với bảng bốn cột này, ba nhóm vấn đề hiện ra ngay.

Nhóm mồ côi: trang không có internal link nào trỏ về. Chúng chỉ sống nhờ sitemap và thường không bao giờ có thứ hạng.

Nhóm chôn sâu: trang cách trang chủ từ năm bước trở lên. Trình thu thập ghé thưa và sức mạnh tới được rất ít.

Nhóm lệch giá trị: trang có lượt hiển thị cao mà rất ít internal link trỏ về. Đây là nhóm đáng sửa trước nhất vì nó đã chứng minh có nhu cầu.

Bước hai: xác định nhóm trang cần dồn sức mạnh

Không phải trang nào thiếu internal link cũng đáng sửa. Bước này thu hẹp danh sách.

Chọn theo ba tiêu chí, xếp theo thứ tự ưu tiên.

Tiêu chí thứ nhất là giá trị kinh doanh. Trang bán hàng, trang dịch vụ, trang chuyển đổi luôn nằm đầu danh sách bất kể số liệu hiện tại.

Tiêu chí thứ hai là lượt hiển thị đã có. Trang đang xuất hiện nhiều mà vị trí thấp là trang chỉ cần thêm chút sức mạnh để nhảy lên nhóm trên.

Tiêu chí thứ ba là mức độ hoàn chỉnh của nội dung. Đừng dồn internal link về một trang có nội dung mỏng, vì nó sẽ không giữ được vị trí kể cả khi lên.

Kết quả bước này là danh sách khoảng năm mươi tới hai trăm trang đích, tùy quy mô website. Danh sách nhiều hơn thì công sức bị dàn mỏng và không trang nào nhận đủ.

Bước ba: tìm trang nguồn để đặt liên kết

Đây là bước quyết định chất lượng của cả quy trình.

Trang nguồn tốt có ba đặc điểm: đang có lưu lượng thật, cùng chủ đề với trang đích, và chưa có quá nhiều liên kết ra ngoài.

Cách tìm nhanh mà không đọc hết website: dùng chức năng tìm giới hạn trong tên miền của bạn cộng với cụm từ khóa của trang đích. Kết quả trả về chính là các trang đã nói về chủ đề đó.

Với mỗi trang đích, chọn ba tới năm trang nguồn. Nhiều hơn không giúp thêm và làm bài đọc rối.

Về cụm từ neo, dùng cách diễn đạt tự nhiên trong câu văn, không dùng đúng một cụm cho mọi liên kết. Phân bố tự nhiên gồm cả cụm từ khóa chính, cụm mô tả, và cả tên trang.

Ghi toàn bộ vào một bảng ba cột: trang đích, trang nguồn, cụm từ neo dự kiến. Bảng này là kế hoạch thi công và cũng là hồ sơ để đo lại sau.

Bước bốn: thi công theo đợt và đo lại

Chia bảng thành các đợt, mỗi đợt khoảng năm mươi internal link, cách nhau hai tuần.

Chia đợt có hai lý do. Thứ nhất là để đo được: nếu chèn hai nghìn liên kết cùng lúc rồi số liệu đổi, bạn không biết phần nào có tác dụng. Thứ hai là để tránh mẫu hình bất thường về mặt thời gian.

Với mỗi đợt, chèn liên kết vào giữa nội dung chứ không nhét vào một khối liên quan ở cuối bài. Liên kết nằm trong câu văn có trọng lượng hơn hẳn liên kết trong khối tự sinh.

Sau mỗi đợt hai tuần, đo lại ba con số cho nhóm trang đích: vị trí trung bình, lượt hiển thị, và số bước từ trang chủ.

Sau ba tới bốn đợt, bạn có đủ dữ liệu để biết loại trang nguồn nào cho kết quả tốt nhất trên website của mình, và các đợt sau chỉ cần lặp lại công thức đó.

Người phụ trách website lớn hay hỏi lại mấy điều dưới đây.

=== FAQ === Q: Bao nhiêu internal link trên một trang là quá nhiều? A: Không có ngưỡng cứng, nhưng trang có hơn một trăm liên kết ra thì mỗi liên kết truyền được rất ít, nên với trang nguồn quan trọng nên giữ dưới mức đó. Q: Khối bài liên quan tự sinh ở cuối bài có tính không? A: Có tính nhưng nhẹ hơn nhiều so với liên kết nằm trong câu văn, nên đừng coi nó là giải pháp thay thế cho việc chèn có chọn lọc. Q: Bao lâu sau khi chèn thì thấy kết quả? A: Thường bốn tới tám tuần, vì trình thu thập cần ghé lại trang nguồn rồi mới ghi nhận đường dẫn mới.

Xây lại internal link ở quy mô lớn là việc của dữ liệu chứ không phải việc của cảm giác. Nên dựng bản đồ liên kết và tìm nhóm trang mồ côi ngay trong tuần này, vì nhóm đó thường lớn hơn dự đoán và sửa nó là phần rẻ nhất trong toàn bộ quy trình.

Cấu trúc URL và cách phân cấp danh mục nói cho máy tìm kiếm biết trang nào quan trọng hơn trang nào. Đặt sai thì trang bán hàng chính bị coi ngang với một trang thẻ tự sinh. Bài này chỉ ra sáu lỗi hay gặp và cách sửa mà không mất thứ hạng.

Cấu trúc URL nói lên điều gì về trọng số

Máy tìm kiếm suy ra tầm quan trọng của một trang từ ba nguồn, và cấu trúc URL là một trong ba.

Nguồn thứ nhất là số bước từ trang chủ. Trang nằm ở tầng thứ hai được coi là quan trọng hơn trang nằm ở tầng thứ sáu, vì đường đi ngắn hơn nghĩa là bạn đặt nó gần mặt tiền hơn.

Nguồn thứ hai là số liên kết nội bộ trỏ về. Đây là tín hiệu mạnh nhất trong ba nguồn.

Nguồn thứ ba là chính cấu trúc URL. Đường dẫn phân cấp rõ cho biết trang thuộc nhóm nào và nhóm đó nằm ở đâu trong cây nội dung.

Ba nguồn này nên nói cùng một câu chuyện. Khi chúng mâu thuẫn, ví dụ đường dẫn cho thấy trang ở tầng hai nhưng không liên kết nội bộ nào trỏ về, máy tìm kiếm tin nguồn thứ hai và bỏ qua nguồn thứ ba.

Sáu lỗi cấu trúc URL hay gặp nhất

Sáu lỗi dưới đây gom từ các website dùng nền tảng phổ biến kèm nhiều plugin.

1. Đường dẫn phẳng hoàn toàn, mọi trang nằm ngay dưới tên miền, nên không nhóm nào có phân cấp.
2. Đường dẫn sâu quá bốn tầng, khiến trang quan trọng bị đẩy xa khỏi trang chủ.
3. Chèn ngày tháng vào đường dẫn bài viết, làm bài trông cũ và khó cập nhật lại.
4. Dùng mã nội bộ hoặc dãy số thay cho chữ có nghĩa.
5. Một sản phẩm nằm dưới nhiều danh mục nên có nhiều đường dẫn cùng trỏ tới một nội dung.
6. Trang thẻ và trang lọc sinh tự động được index ngang hàng với trang danh mục thật.

Lỗi thứ năm gây thiệt hại lớn nhất trên website thương mại điện tử. Một sản phẩm thuộc ba danh mục sinh ra ba đường dẫn, và sức mạnh bị chia làm ba thay vì dồn vào một.

Lỗi thứ sáu âm ỉ hơn. Nó không làm gì rõ rệt trong ngắn hạn nhưng dần khiến ngân sách quét bị tiêu vào nhóm trang không ai tìm.

Quy tắc đặt cấu trúc URL cho một website mới

Với website chưa chạy, bốn quy tắc dưới đây tránh được cả sáu lỗi trên.

Quy tắc thứ nhất là giữ độ sâu tối đa ba tầng cho trang quan trọng. Trang chủ, danh mục, rồi trang chi tiết. Cần thêm tầng thì nên tách thành website con thay vì đào sâu.

Quy tắc thứ hai là mỗi nội dung có đúng một đường dẫn. Với sản phẩm thuộc nhiều danh mục, đặt nó ở một đường dẫn duy nhất, không lồng danh mục vào đường dẫn sản phẩm.

Quy tắc thứ ba là dùng chữ có nghĩa, không dấu, ngắn. Bỏ các từ nối không mang nghĩa. Đường dẫn nên đọc lên là đoán được nội dung.

Quy tắc thứ tư là không đưa thứ dễ thay đổi vào đường dẫn. Ngày tháng, tên chiến dịch, mã phiên bản đều là thứ sẽ lỗi thời và khiến bạn phải chuyển hướng về sau.

Bốn quy tắc này quyết định cấu trúc URL của cả website, nên đáng dành một buổi bàn kỹ trước khi viết dòng mã đầu tiên.

Cách sửa trên website đã chạy mà không mất thứ hạng

Đây là phần khó, vì đổi đường dẫn luôn có rủi ro.

Nguyên tắc đầu tiên: không đổi hàng loạt. Mỗi lần đổi đường dẫn là một lần mất một phần tín hiệu qua chuyển hướng, và đổi cả nghìn trang cùng lúc thì rủi ro nhân lên.

Bắt đầu bằng việc phân loại. Chia các trang đang có đường dẫn xấu thành ba nhóm: nhóm có lưu lượng đáng kể, nhóm có ít lưu lượng, và nhóm không có lưu lượng nào.

Với nhóm không có lưu lượng, đổi thoải mái. Không có gì để mất.

Với nhóm ít lưu lượng, đổi theo đợt nhỏ, mỗi đợt vài chục trang, cách nhau vài tuần để quan sát.

Với nhóm có lưu lượng đáng kể, cân nhắc kỹ xem lợi ích có đáng rủi ro không. Nhiều trường hợp đường dẫn xấu nhưng đang chạy tốt thì để nguyên là quyết định đúng.

Mọi lần đổi đều phải kèm chuyển hướng vĩnh viễn từ địa chỉ cũ, cập nhật liên kết nội bộ trỏ tới địa chỉ mới, và cập nhật sitemap. Thiếu một trong ba việc này thì phần mất mát lớn hơn hẳn.

Xử lý phân cấp danh mục khi đã lỡ làm sai

Phân cấp sai thường không sửa được bằng cách đổi đường dẫn, mà sửa bằng liên kết nội bộ.

Lý do đã nói ở phần đầu: liên kết nội bộ là tín hiệu mạnh hơn cấu trúc URL. Nên nếu một trang quan trọng đang nằm sâu, cách rẻ nhất không phải kéo nó lên tầng hai mà là cho nó nhiều đường dẫn từ các trang mạnh.

Cụ thể: thêm khối liên kết tới trang đó trên trang chủ hoặc trên các trang danh mục lớn. Ba tới năm đường dẫn từ trang mạnh bù được nhiều cho việc nằm sâu.

Với danh mục có quá nhiều cấp con, cách xử lý là gộp các cấp ít nội dung lại. Một danh mục chỉ có hai sản phẩm không xứng đáng là một tầng riêng, gộp nó vào danh mục cha.

Với nhóm trang thẻ và trang lọc sinh tự động, quyết định dứt khoát: hoặc chặn index nếu chúng không phục vụ truy vấn nào, hoặc bổ sung nội dung nếu chúng đang nhận lượt hiển thị thật. Để lơ lửng là lựa chọn tệ nhất.

Đội kỹ thuật khi nhận việc này hay hỏi lại mấy điểm sau.

=== FAQ === Q: Đường dẫn có chứa từ khóa còn quan trọng không? A: Còn nhưng nhẹ, nó giúp người đọc và giúp phần mô tả trên kết quả tìm kiếm, chứ không còn là tín hiệu xếp hạng đáng kể như trước. Q: Có nên bỏ ngày tháng khỏi đường dẫn bài viết cũ không? A: Chỉ nên với nhóm bài còn cập nhật và còn lưu lượng, còn với kho bài tin cũ thì công sức chuyển hướng lớn hơn lợi ích thu được. Q: Website nhiều ngôn ngữ nên đặt cấu trúc URL thế nào? A: Đặt mã ngôn ngữ ở tầng đầu tiên ngay sau tên miền và giữ phần còn lại của đường dẫn song song giữa các ngôn ngữ, cách này dễ khai báo và dễ bảo trì nhất.

Cấu trúc URL đúng không đưa bạn lên top nhưng cấu trúc sai làm sức mạnh bị chia nhỏ mà không ai nhận ra. Nên vẽ lại cây phân cấp của website trên một tờ giấy ngay hôm nay, vì phần lớn lỗi trong sáu lỗi trên lộ ra ngay khi nhìn thấy hình dạng của cây.

Một website thương mại điện tử kéo thời gian tải trang danh mục từ khoảng sáu giây xuống dưới hai giây trong tám tuần, phần lớn nhờ ba việc không đụng tới mã giao diện. Bài này dựng lại thứ tự họ làm và điều kiện để lặp lại.

Số liệu và kết quả trong ví dụ dưới đây là bản dựng cho một tình huống giả định, không phải bản ghi lấy từ một website cụ thể.

Tình trạng ban đầu và cách đo

Website trong tình huống này bán đồ nội thất, khoảng tám trăm sản phẩm, chạy trên một nền tảng phổ biến với nhiều plugin.

Thời gian tải đo trên bản di động của trang danh mục chính là khoảng sáu giây tính tới lúc phần tử lớn nhất hiện đủ. Trang chủ nhanh hơn, khoảng ba giây, nên vấn đề bị bỏ qua khá lâu.

Đội chỉ nhận ra khi so tỷ lệ thoát giữa các nhóm trang. Trang danh mục có tỷ lệ người rời trong năm giây đầu cao hơn hẳn trang chủ và trang sản phẩm.

Trước khi sửa, họ ghi lại ba con số cho ba trang đại diện: thời gian tải, tổng dung lượng tải về ở lần vào đầu, và số yêu cầu mạng. Ba con số này là mốc so sánh cho toàn bộ quá trình.

Việc thứ nhất kéo thời gian tải xuống: xử lý ảnh

Đo dung lượng cho thấy ảnh chiếm khoảng bảy phần mười tổng dung lượng trang danh mục.

Nguyên nhân là ảnh sản phẩm được tải ở kích thước gốc rồi để giao diện thu nhỏ bằng mã. Một ảnh gốc hai nghìn điểm ảnh chiều ngang hiển thị trong ô ba trăm điểm ảnh, và trình duyệt vẫn phải tải trọn tệp gốc.

Họ bật cơ chế sinh nhiều kích thước và để trình duyệt chọn bản phù hợp với màn hình. Cùng lúc, chuyển sang định dạng nén tốt hơn và đặt mức chất lượng tám mươi phần trăm.

Riêng việc này kéo thời gian tải từ sáu giây xuống khoảng ba giây rưỡi, và giảm dung lượng trang danh mục hơn một nửa.

Việc mất khoảng một tuần, phần lớn thời gian dành cho việc xử lý lại kho ảnh cũ theo lô.

Việc thứ hai: dọn mã của bên thứ ba

Sau khi xử lý ảnh, phần chiếm nhiều thời gian tải nhất chuyển sang nhóm mã bên thứ ba.

Họ liệt kê mọi đoạn mã ngoài đang chạy trên trang danh mục. Kết quả là mười bốn đoạn, gồm mã theo dõi, mã quảng cáo, mã chat, mã đánh giá, và hai đoạn còn sót từ các công cụ đã ngừng dùng.

Hai đoạn của công cụ đã ngừng dùng bị gỡ hẳn. Bảy đoạn còn lại được chuyển sang chế độ nạp sau khi trang đã hiển thị xong. Chỉ giữ lại năm đoạn chạy sớm, gồm mã theo dõi cơ bản và mã liên quan tới hiển thị giá.

Việc này kéo thời gian tải từ ba giây rưỡi xuống khoảng hai giây rưỡi.

Điểm đáng chú ý là không chức năng nào của website bị mất. Nhóm mã được hoãn vẫn chạy đủ, chỉ chạy muộn hơn khoảng một giây, và không ai nhận ra sự khác biệt.

Việc thứ ba: bộ nhớ đệm và cách máy chủ trả trang

Hai giây rưỡi vẫn chưa đạt mục tiêu, và phần còn lại nằm ở phía máy chủ.

Đo thời gian máy chủ trả về byte đầu tiên cho thấy khoảng tám trăm mili giây, cao hơn nhiều so với mức hợp lý. Nguyên nhân là trang danh mục được dựng lại từ đầu ở mỗi lượt truy cập, gồm cả việc truy vấn cơ sở dữ liệu để đếm số sản phẩm trong từng bộ lọc.

Họ bật bộ nhớ đệm cho toàn bộ trang danh mục với thời gian sống mười lăm phút, và tách phần đếm sản phẩm ra thành một lượt gọi riêng chạy sau khi trang đã hiển thị.

Thêm một việc nhỏ nhưng hiệu quả: đặt bộ nhớ đệm dài hạn cho các tệp giao diện và ảnh không đổi, để người quay lại không phải tải lại chúng.

Sau việc thứ ba, thời gian tải trang danh mục xuống khoảng một giây tám.

Kết quả và cách đọc con số

Sau tám tuần, thời gian tải của ba trang đại diện đều xuống dưới hai giây trên bản di động.

Con số này cần đọc kèm ba lưu ý. Thứ nhất, đây là số đo bằng công cụ mô phỏng ở điều kiện chuẩn. Dữ liệu người dùng thật cải thiện chậm hơn và mất thêm khoảng sáu tuần mới phản ánh đủ.

Thứ hai, phần cải thiện lớn nhất đến từ việc thứ nhất, tức xử lý ảnh, chiếm khoảng một nửa tổng mức giảm. Đây cũng là việc rẻ nhất trong ba việc.

Thứ ba, thứ hạng không tăng ngay sau khi tốc độ cải thiện. Cái đổi trước là tỷ lệ người rời trong năm giây đầu, giảm rõ trong vòng hai tuần. Thứ hạng nhích lên sau đó vài tháng và không thể tách riêng công của tốc độ.

Chỉ số đáng chú ý nhất với đội kinh doanh là tỷ lệ chuyển đổi trên trang danh mục, tăng nhẹ nhưng đều trong suốt giai đoạn sau.

Bốn điều kiện để lặp lại được

Điều kiện thứ nhất là đo thời gian tải trước khi sửa. Không có mốc ban đầu thì không biết việc nào có tác dụng, và đội sẽ tranh cãi thay vì quyết định.

Điều kiện thứ hai là làm từng việc một. Ba việc trên chạy tuần tự và đo lại sau mỗi việc. Làm cùng lúc thì kết quả có nhưng không rút ra được bài học nào.

Điều kiện thứ ba là có quyền can thiệp phía máy chủ. Việc thứ ba đòi bật bộ nhớ đệm và sửa cách trang được dựng, và nhiều gói lưu trữ chia sẻ không cho phép.

Điều kiện thứ tư là chấp nhận thời gian tải không tự đổi thành thứ hạng. Nếu mục tiêu đặt ra là tăng thứ hạng trong một tháng, dự án sẽ bị coi là thất bại dù đã làm đúng.

Nơi khác định áp dụng cách chia việc này hay hỏi thêm mấy điều dưới đây.

=== FAQ === Q: Nên bắt đầu từ việc nào nếu chỉ có thời gian làm một việc? A: Xử lý ảnh, vì nó thường chiếm phần lớn dung lượng và không đòi can thiệp vào mã giao diện hay máy chủ. Q: Gỡ bớt mã bên thứ ba có làm mất dữ liệu theo dõi không? A: Không nếu chỉ hoãn thời điểm nạp, vì mã vẫn chạy đủ, chỉ nên cẩn thận với các mã cần bắt sự kiện ngay khi trang mở. Q: Thời gian tải bao nhiêu là đủ tốt? A: Dưới hai giây rưỡi cho phần tử lớn nhất trên bản di động là ngưỡng nên nhắm, còn thấp hơn nữa thì lợi ích giảm dần so với công bỏ ra.

Phần quyết định của kết quả này nằm ở thứ tự làm việc, không nằm ở kỹ thuật cao siêu. Nên đo ba con số cho trang có nhiều truy cập nhất ngay hôm nay, vì chúng chỉ thẳng ra việc đầu tiên cần làm thay vì để đội đoán.

Chỉ số INP đo toàn bộ quãng từ lúc người dùng chạm tới lúc màn hình đổi, thay vì chỉ đo độ trễ trước khi trình duyệt bắt đầu xử lý. Thay đổi đó khiến nhiều website đang đạt chỉ số cũ lại trượt chỉ số mới. Bài này chỉ ra chỗ cần tối ưu lại.

Chỉ số INP đo gì khác so với chỉ số cũ

Khác biệt nằm ở chỗ dừng đồng hồ, và nó giải thích toàn bộ phần còn lại.

Chỉ số cũ chỉ đo quãng từ lúc người dùng chạm tới lúc trình duyệt bắt đầu xử lý. Nếu việc xử lý sau đó mất thêm hai giây thì chỉ số cũ vẫn đẹp.

Chỉ số INP đo tới lúc màn hình thật sự hiển thị kết quả của thao tác đó. Toàn bộ phần xử lý và phần vẽ lại giao diện đều nằm trong phép đo.

Thêm một khác biệt về cách lấy mẫu. Chỉ số cũ chỉ tính lần tương tác đầu tiên trong phiên. Chỉ số INP nhìn tất cả tương tác trong phiên rồi lấy giá trị gần mức tệ nhất.

Hệ quả là các website có giao diện nặng ở phần sau, ví dụ bộ lọc sản phẩm hay biểu mẫu nhiều bước, tụt hạng rõ dù trang chủ vẫn nhanh.

Ngưỡng cần đạt là dưới hai trăm mili giây. Từ hai trăm tới năm trăm là cần cải thiện, trên năm trăm là kém.

Ba nhóm thao tác hay làm chỉ số INP xấu

Không phải mọi tương tác đều nặng như nhau. Ba nhóm dưới đây chiếm phần lớn các trường hợp tệ.

Nhóm thứ nhất là bộ lọc và bộ sắp xếp trên trang danh mục. Mỗi lần bấm, giao diện tính lại toàn bộ danh sách rồi vẽ lại. Trên danh sách vài trăm mục, việc này dễ vượt nửa giây.

Nhóm thứ hai là menu và cửa sổ bật lên. Chúng thường kéo theo mã của bên thứ ba và chạy hàng loạt việc nền ngay lúc mở.

Nhóm thứ ba là biểu mẫu có kiểm tra dữ liệu tức thời. Mỗi ký tự gõ vào kích hoạt một lượt kiểm, và nếu lượt kiểm đó chạy đồng bộ thì màn hình đứng lại chờ.

Cách xác định nhóm nào đang là vấn đề của bạn: mở báo cáo trải nghiệm trang, xem chỉ số INP theo từng nhóm địa chỉ. Nhóm trang danh mục và trang biểu mẫu thường tệ hơn hẳn nhóm trang bài viết.

Bốn cách sửa theo thứ tự dễ trước

Thứ tự này xếp theo công sức bỏ ra, không theo mức cải thiện.

Cách thứ nhất là hoãn mã không cần chạy ngay. Các đoạn mã theo dõi, mã tiện ích chia sẻ, mã chat đều có thể nạp sau khi trang đã sẵn sàng. Việc này thường cải thiện chỉ số INP rõ mà không đụng tới chức năng nào.

Cách thứ hai là chia nhỏ tác vụ dài. Một hàm chạy liền ba trăm mili giây chặn toàn bộ giao diện. Chia nó thành nhiều phần nhỏ và nhường quyền cho trình duyệt giữa các phần giúp màn hình kịp phản hồi.

Cách thứ ba là tách phần phản hồi tức thì ra khỏi phần tính toán. Khi người dùng bấm nút lọc, hiện ngay trạng thái đang xử lý rồi mới tính. Người dùng thấy giao diện phản hồi ngay dù kết quả tới sau.

Cách thứ tư là giảm số phần tử phải vẽ lại. Với danh sách dài, chỉ vẽ phần đang nằm trong khung nhìn thay vì vẽ hết. Đây là cách tốn công nhất nhưng cũng cho cải thiện lớn nhất trên trang danh mục.

Cách đo chỉ số INP cho đúng

Đo sai chỗ dẫn tới kết luận sai, nên phần này cần rõ.

Công cụ mô phỏng chạy trên máy của bạn cho kết quả đẹp hơn thực tế, vì máy bạn mạnh hơn thiết bị của phần lớn người dùng và mạng của bạn ổn định hơn.

Nguồn đáng tin là dữ liệu người dùng thật, lấy từ báo cáo trải nghiệm trang. Nó tổng hợp theo chu kỳ hai mươi tám ngày nên phản ánh chậm nhưng đúng.

Để dò lỗi cụ thể trên một trang, dùng công cụ kiểm tra của trình duyệt, ghi lại phiên tương tác, rồi xem tác vụ nào chiếm nhiều thời gian nhất. Cách này chỉ đúng chỗ cần sửa thay vì chỉ báo con số tổng.

Một mẹo hay dùng: thử trên điện thoại đời cũ hoặc bật chế độ giả lập máy yếu trong công cụ kiểm tra. Chỉ số INP trên thiết bị mạnh gần như luôn đạt, và bạn sẽ không thấy vấn đề mà người dùng thật đang gặp.

Việc nên làm trong ba mươi ngày

Gom lại thành một đợt chạy được, không cần dự án lớn.

Tuần đầu, lấy số liệu hiện tại theo nhóm địa chỉ. Kết quả là danh sách nhóm trang nào đang vượt ngưỡng và vượt bao nhiêu.

Tuần thứ hai, làm cách thứ nhất cho toàn website. Rà mọi đoạn mã bên thứ ba, hoãn những gì không cần chạy ngay. Đây thường là phần cho cải thiện lớn nhất so với công bỏ ra.

Tuần thứ ba, chọn một nhóm trang tệ nhất và ghi lại phiên tương tác để tìm tác vụ nặng. Sửa đúng tác vụ đó.

Tuần thứ tư, đo lại bằng công cụ kiểm tra để xác nhận hướng đi đúng, rồi chờ dữ liệu người dùng thật cập nhật trong bốn tới tám tuần tiếp theo.

Đội kỹ thuật bắt tay vào việc này thường hỏi lại mấy điểm sau.

=== FAQ === Q: Website chủ yếu là bài viết tĩnh có cần lo về chỉ số INP không? A: Ít lo hơn nhiều, nhưng vẫn nên kiểm menu và các cửa sổ bật lên vì chúng là nguồn tương tác nặng phổ biến nhất trên trang tĩnh. Q: Đạt chỉ số cũ rồi thì có chắc đạt chỉ số mới không? A: Không chắc, vì chỉ số cũ chỉ đo lần tương tác đầu và dừng trước phần xử lý, nên nhiều website đạt chỉ số cũ vẫn trượt chỉ số mới. Q: Chỉ số này ảnh hưởng bao nhiêu tới thứ hạng? A: Nó là một tín hiệu trong nhóm trải nghiệm trang, ảnh hưởng rõ nhất khi hai trang có nội dung tương đương, còn nội dung kém thì tốc độ tốt cũng không bù được.

Chuyển sang chỉ số INP không đòi làm lại website, phần lớn cải thiện đến từ việc hoãn mã không cần chạy ngay. Nên lấy số liệu theo nhóm địa chỉ trong tuần này, vì con số tổng của cả website thường che mất nhóm trang đang có vấn đề thật.