Mục lục bài viết4 mục
Chương 1: Bến nước
Bước chân vừa chạm bãi cát bến sông, Lâm nghe tiếng kèn cưới lọt qua lũy tre. Tiếng kèn đi vòng theo con đê, gió sông hắt mùi rơm non lẫn mùi nhựa tre mới róc. Bàn tay đang giữ cuốn sổ bìa nâu trong túi áo anh khựng lại.
Anh đứng sau bụi cỏ gà, nhìn dọc theo mặt đê mọc một lối cỏ mới, đoàn người rực đỏ rực hồng cứ thế trôi. Khi kiệu ngang gốc mù u già, cô dâu đội khăn mỏ quạ thoáng dừng mắt nửa nhịp vào thân cây, rồi cúi đầu đi tiếp. Chỗ ấy ngày xưa, hai đứa từng đứng chờ nhau, có lần cô gái cười, đưa ra một cái tên lá nghe lạ tai rồi bảo ai tìm được thì lấy làm chồng. Nắng lăn từ trái mù u xuống mặt đất, mùi trái chín ngai ngái.
Lâm rút sâu hơn vào bóng lũy, cuốn sổ trong túi áo cồm cộp vào ngực. Anh không gọi. Không bước. Không cả khẽ hắng tiếng. Bờ nước dưới chân lăn tăn mấy vòng sóng nhỏ, chiếc thuyền con nép sát cọc buộc.
Đợi cho tiếng kèn xa dần, anh bấm móng tay vào sống sổ, hít một hơi rồi vác bao đồ nghề đi men theo bờ rào đến đình. Ông Khang thợ cả đang lúi húi ở hiên, áo cộc vắt vai. Lâm chắp tay chào, đưa giấy nhờ người quen giới thiệu. Ông Khang nhìn từ đầu đến chân, gật gù, bảo anh nhận chân bào chân kèo ở gian sát bến nước. Mấy hôm nữa là hội làng, phải kịp dựng mái.
Lâm đáp vâng. Anh đặt bộ đục xuống, ngón cái vô thức rà dọc một miếng gỗ mỡ vừa quẳng ra, chỗ nào còn sước, anh di thêm lần nữa cho mịn. Bên ngoài, cỏ đê phơi lưng nắng trưa. Trên cao, quả mù u lắc nhẹ khi một con bướm vàng lượn qua rồi đậu.
Chương 2: Gian sát bến
Dăm bào cuộn tròn rơi chạm xuống ván lát, quay thêm một vòng rồi nằm im. Mùi gỗ mới thơm lây sang áo. Lâm đặt sống bào xuống, ngón cái lại rà theo thớ, nghe trong thịt gỗ tiếng khe khẽ như thở.
Đằng lũy tre, giọng con gái ngân lên một câu ru rồi dừng lại giữa chừng. Những người đàn bà trong xóm gánh nước đi qua bến, tiếng đòn gánh kẽo kẹt. Liên lẫn trong họ. Cô đến gần bờ, kéo thẳng mép khăn ở cổ, tròng mắt phẳng như mặt ao không gió. Bóng cô dừng ở gốc mù u một lát rất khẽ, rồi đi tiếp. Không ngoái. Không nhìn vào đình.
Lâm nghiêng tai. Câu ru ngắn ngủn trượt qua như con cá nhỏ vừa ló đuôi đã lặn. Anh bẻ một sợi dăm đang mắc vào góc áo, kẹp vào mép sổ cho khỏi bay. Bên trong, một chiếc lá ép nằm mỏng như cánh chuồn chuồn. Nó có đường gân chéo khác hẳn mấy loài anh biết, anh nhặt được trong chuyến đi công trình miền trên, giữa đồi ngô lẫn đá trắng. Lúc đó, anh chỉ cười một mình, nhét vào sổ, rồi làm ca đêm cho kịp.
Ngày anh nhận thiệp hồng từ người cùng xóm làm cùng xưởng, trên giấy có chữ Liên nắn nót một hàng nhỏ, bảo về dự nhé. Đến bến thì đoàn rước đã ngang con đê. Anh im suốt chặng đường từ bến vào đình, im luôn mấy ngày sau. Cứ thế, anh bào cho kèo tròn, kê cho phẳng, lấy đục nhích từng chút. Tiếng ru bên kia lũy chốc chốc lại cất lên một mẩu rồi tắt.
Một chiều, khi gió chuyển, anh thấy mảnh giấy hoa đỏ từ tráp cưới hôm trước còn vương góc sân đình. Trên cỏ, một sợi chỉ hồng mắc vào cành hoa giấy, phơ phất. Lâm men lại, gỡ chỉ ra, cuộn vào ngón tay. Thứ màu ấy vẫn hay quấn ở những chỗ vui. Anh giấu trong túi áo bên chiếc lá mỏng.
Mỗi lần tiếng bước chân ai đó đi qua lũy, anh ngừng tay một nhịp rồi làm tiếp. Chỗ này nhiều mắt. Chỗ này nói to một câu cũng thành chuyện. Anh đặt thêm một tấm gỗ lên chân kèo. Ngón cái rà, mịn.
Chương 3: Sợi chỉ hồng
Một sợi chỉ hồng mắc trên bụi cúc tần, đầu còn dính tấm giấy vụn, giật nhẹ theo gió. Lâm rút nó ra, soạt soạt vuốt thẳng. Anh ngồi ở bậc đá bến nước, mở sổ bìa nâu lấy chiếc lá. Đường gân chéo ánh xanh non dưới nắng chiều. Anh lật mặt sau mảnh vé xe khách cũ, viết lên hai chữ, nắn nót như ai kia từng viết: mừng em.
Gầu sòng treo trên cái giá gỗ. Lâm chạm vào quai sắt, mát lạnh. Anh buộc chiếc lá nằm gọn vào chỗ gờ, dùng sợi chỉ hồng quấn hai vòng cho thật chắc, mẩu giấy ép sát sống lá. Nút thắt nhỏ nằm im như một con ốc sên cuộn mình. Việc xong, anh lùi về sau gốc mù u, đứng trong bóng cây. Trên cành, bướm vàng đập cánh lần nữa rồi bay lên cao.
Tiếng nói cười của mấy bà, mấy chị từ đầu ngõ vọng lại. Lâm nhìn xuống bàn tay, có nhựa lá lem lấm tấm. Anh chùi vào ống quần, rồi vác bao đồ nghề quay lại đình. Đi ngang sân, anh ghé chỗ ông Khang đang kiểm ke. Ông ngẩng lên, phất tay bảo đêm nay đội mái xóm trên thiếu người.
Lâm nói khẽ, xin cho anh chuyển lên làm mái mấy bữa. Ông Khang gật đầu, bảo mai đem đồ lên đó, ở luôn lán cho tiện. Lâm cúi, đáp vâng. Anh gom mấy cái đục, mấy thanh xà nhỏ, chằng bằng dây rút.
Trời đổ bóng xuống con đê. Lối cỏ vừa mọc giờ đậm màu hơn. Bến nước loang vệt hoàng hôn.
Chương 4: Cái gật
Mặt nước bến xẩm lại, đàn bà trong xóm xuống gánh, tiếng nước chạm vào miệng gầu thưa dần. Liên bước sau cùng. Áo nâu non, khăn sẫm, dáng đi gọn ghẽ. Cô khựng một thoáng nơi chân giá gầu, mắt chạm vào chiếc lá buộc bằng chỉ hồng. Bàn tay trắng kéo nhẹ nút thắt. Lá rời ra, mẩu giấy theo cùng. Không đọc thành lời, cô gấp đôi, rồi gấp ba, đặt lên ngực áo, mép khăn che đi nửa phần.
Cô không ngoái. Chỉ khẽ gật về phía lũy tre. Một cái gật đủ thấy. Rồi cô múc nước như bao người khác, đòn gánh đặt lên vai, đi lên mặt đê đang mọc lối cỏ.
Trong bóng mù u, Lâm thả lỏng vai. Gió từ sông thổi xiên, mùi bùn non thoảng qua. Anh quay lại đình, quấn kỹ sợi dây chằng đồ nghề, kê từng thứ vào vai trái cho cân. Ngón cái của anh vô thức rà lên cán búa, chỗ chai sần mịn như sống lá. Ở thềm, ông Khang để sẵn một bó cột tre cho đội mái. Lâm cúi nhấc, nghe tiếng gỗ chạm nhau khô gọn.
Anh đi theo con đường đất dẫn lên xóm trên. Qua gốc mù u, một trái rụng, lăn ba vòng rồi nằm im cạnh vết chân anh. Tiếng ếch bên ruộng nổi lên từng nhịp, tiếng trống tập đội văn nghệ ở xóm khác đập nhè nhẹ như nhắc người ta sắp hội. Trong bao đựng đồ, cuốn sổ bìa nâu giờ mỏng đi một trang.
Lên đến quãng cao nhìn ngược xuống, con đê vẫn chạy ngang lũy tre, bến nước như một đồng xu nhỏ lấp loáng. Gầu sòng đung đưa nhẹ theo gió, không có gì buộc vào nữa. Anh bước thêm mấy bước, vai trĩu vì bó cột vừa phải. Không vội. Không dừng. Trên đầu, chim sẻ đảo qua mái đình dang dở, rồi đậu im vào một đòn trì mới. Ở dưới chân, lối cỏ tiếp tục mọc.