Câu chữ “phát hiện bộ hài cốt dưới chân cầu X” vừa dứt, bác Viễn đã với tay tắt tivi, tiếng “tạch” khô trong phòng trọ im bặt. Bác chạm vào túi áo trong, đầu ngón tay sờ trúng cái kẹp tóc vỏ sò bị sứt một góc, như mọi lần hồi hộp. Trên ghế, áo mưa cũ vẫn còn dính bột bụi đường. Bác đứng lên, kéo ổ khóa xe, nổ máy một cái, lại tắt. Rồi bác lấy cái kẹp ra, bỏ vào túi quần, khóa chặt.
Sáng sớm, Trung tâm Pháp y tỉnh mở cửa, hành lang có mùi cồn. Bác hỏi bảo vệ rồi đi lên tầng hai. Ở quầy tiếp nhận, một cô gái buộc tóc gọn, đeo bảng tên Ngô Phương An, đang ghi gì đó lên góc phiếu bằng nét chữ nhỏ, nghiêng về bên phải.
Bác đặt cái túi nylon trong suốt lên bàn. Cô ngẩng lên. Dạ, bác cần hỗ trợ xét nghiệm đối chiếu ADN ạ?
Bác gật. Kẹp tóc của con bé, An ơi.
Dạ, bác cho em xem hiện trạng. Cô lót giấy trắng, kéo ghế cho bác ngồi. Em sẽ ghi nhận là “vật chứng cá nhân nghi của thân nhân”.
Nghe chữ “vật chứng”, máu chạy nóng lên. Không phải vật. Là kẹp tóc nó cài hôm trước ngày… Bác dừng, nhìn xuống bàn. Cô vẫn không rút lại tay.
Dạ, em hiểu, bác ạ. Em cần ghi đúng thuật ngữ vào biên bản. Còn lúc xử lý, em gọi là kẹp tóc của bạn ấy. Cô nói chậm, đẩy ly nước lọc về phía bác.
Bác hắng giọng, khẽ đẩy cái túi lại gần cô. Cô ký nhận, bấm giờ, đưa bao tay, bắt đầu mở. Mọi động tác chậm như ai đó đang bọc một món đồ mượn tạm. Khi cô khép túi để dán băng niêm thì bác lao tay tới. Để bác, bác làm nhanh thôi. Bác túm lấy mép túi, băng keo kéo bập bùng, lớp nylon rít một tiếng, rách một đường.
Cô ngẩng lên, giữ im tay bác một giây. Bác thông cảm, mình phải dùng túi mới. Cô nói vậy mà mắt dịu. Lịch chuyển phát mẫu buổi trưa sẽ lùi một ngày vì em phải làm lại niêm phong.
Bác thả tay, rụt lại như bị bỏng. Cơn ngượng ngập lẫn tức giận dính ở cổ. Ờ, lỗi của bác.
Cô không nói thêm, chỉ đổi túi, dán lại, rồi cúi ghi. Trước khi đưa bác tờ giấy hẹn, cô gạch một dòng nhỏ ở mép: số trực tay cô, viết nắn nót, thêm chữ “24/7”. Em không dám hẹn ngày, vì còn phụ thuộc giám định phần xương kia. Nhưng mẫu của bác sẽ đi đủ chặng.
Bác nhìn cái số ghim trên giấy. Tay vẫn còn run. Cô đẩy ly nước thêm lần nữa. Uống kẻo khô miệng, bác.
Bác cầm lên. Nước ấm.
Bước ra khỏi phòng, bác dừng lại ở bậc thang, chạm lại túi áo trống không. Chiếc kẹp tóc đã nằm trong biên bản.
Cái xe máy dưới sân nổ phành phạch. Bác cúi kiểm tra xích như thói quen, tay dính bụi đen. Sợi xích chùng. Bác dựng chân chống, rút kìm ra.
Ngô Phương An đi ngang sân, tay ôm xấp hồ sơ, dừng lại một chút. Dạ, xích trùng à bác?
Ừ, lâu rồi chưa tăng. Bác ngồi bệt xuống nền, vai kéo, chân tì, làm từng chút. Cô tìm trong túi áo ra một gói kẹo gừng, đặt lên yên xe. Em để đây, chút bác ăn cho ấm người. Em qua phòng lưu mẫu rồi quay lại.
Bác nhìn gói kẹo, không chạm tới. Tiếng loa trong hành lang gọi tên một người khác. Sân lab nắng nghiêng. Bác vặn đai ốc, xích rít rít khô khốc. Mồ hôi xuống cổ, mùi gừng thoang thoảng.
Một cuộc gọi đến. Số lạ. Alo.
Bên kia là giọng đàn bà nhanh, ồn như loa bến xe. Chú phải bác Trần Viễn không? Ở quầy vé bến xe Y tụi em có cô khách có cái vết bớt nhỏ sau tai, giống hình trên tờ rơi chú dán năm trước. Cổ vừa hỏi đường đi khu công nghiệp Z.
Không kịp nghĩ, bác nhét xấp tờ rơi vào cốp, đội mũ, kéo ga. Bác không hỏi thêm một thông tin chắc chắn nào. Tiếng máy già vọt lên, xích vừa tăng căng, xe lao.
Đường vào bến xe đông, bảo vệ huýt còi, quắc mắt. Bác vòng vào, nhảy khỏi xe khi nó vừa chậm, phóng theo một bóng lưng con gái đeo balo đen. Cô ta ngoái lại, mắt mở to, đưa tay ôm tai bản năng khi bác gọi to một cái tên. Cô lùi lại. Mọi người quay nhìn. Bác chững lại, ngực di động nhanh hơn bình thường. Xin lỗi. Bác hạ giọng. Cháu cho bác nhìn sau tai một chút được không?
Cô gái sững đi, kéo khẩu trang xuống, nhìn bác như nhìn một người nguy hiểm. Bảo vệ bến xe lao tới. Có chuyện gì ở đây?
Bác rút vội tờ rơi, tay lóng ngóng. Con bác mất tích. Vết bớt nhỏ… như thế này… Cô gái rùng mình, nghiêng đầu tránh, tóc hất ra sau. Không có gì cả, da trơn. Bác lùi lại, nhận ra nhầm. Bảo vệ nhìn bác, tay đã đặt sẵn vào chiếc dùi cui gỗ ở hông. Ông làm ơn đừng gây rối. Đây bến xe.
Bác gật, nuốt nước bọt. Ừ, bác… bác xin lỗi. Bác quay đi, tim đập mạnh, thấy xấu hổ chạy qua người. Cô gái đã khuất vào dòng người. Chuyến chuyển phát mẫu ở lab buổi chiều vì vậy trôi qua mà bác không có mặt kịp. Trên đường quay lại, điện thoại rung một tin nhắn: “Em An: Hôm nay chuyển sớm 15h30. Bác đang đâu ạ?” Bác nhìn đồng hồ 15h40. Bác không trả lời, đạp ga qua chốt đèn đỏ, rồi hối hận vì chính mình.
Hôm sau, công an phường gọi bác lên. Giấy mời ghi “xác nhận đề nghị đưa hồ sơ mất tích vào lưu trữ do quá thời hạn điều tra”. Bác mang theo mấy cuốn sổ chi chít ngày tháng lộ trình đã đi, hình của con bé ghim bằng kim gỉ.
Phòng làm việc có quạt lắc lư chậm. Một cán bộ trẻ, sơ mi nhạt, chỉ tay vào cuối trang. Bác ký vào đây cho tụi tôi đóng hồ sơ. Có gì mới thì mở ra sau.
Bác cầm bút, mực xanh sáng lên chói mắt. Cậu nói “mở ra sau” như mở tủ. Hồ sơ này là người. Bác nói khô khốc.
Quy định là vậy, bác ạ. Mười năm rồi. Tụi tôi cũng muốn giúp, nhưng…
Bác đặt bút xuống, không ký. Cán bộ nhíu mày. Bác đừng làm khó. Đây là quy trình. Làm thế này, tụi tôi khó báo cáo.
Khó là… bác ngẩng lên, không tìm được chữ. Tự nhiên muốn nổ máy một cái thật to cho át tiếng người khác. Tay bác chạm vào cây bút, đẩy mạnh vô tình. Cây bút văng xuống đất, bật nắp. Bảo vệ ở cửa bước vào, hơi cúi đầu rồi đứng thẳng, ánh mắt thay đổi nhiệt.
Không khí cứng lại. Cán bộ thở dài. Hay là lập biên bản làm việc đã, để khỏi lặp lại cảnh này.
Cửa phòng mở. Một giọng nữ quen vang lên: Dạ, em gửi hồ sơ bổ sung cho bác Hải. Ngô Phương An đứng ở ngưỡng cửa, nhìn lướt qua bác, rồi chào mọi người. Thấy tình hình, cô khựng lại nửa giây. Dạ, anh cho em nói một câu với bác Viễn được không ạ? Em có giấy hẹn đăng ký cơ sở dữ liệu ADN của bác ấy, cần chữ ký đối chứng.
Cán bộ nhìn đồng hồ. Năm phút thôi.
Cô kéo ghế, ngồi nghiêng về phía bác, giọng thấp. Bác ký phần đăng ký dữ liệu trước. Khi dữ liệu vào hệ thống quốc gia, hồ sơ của bác còn điểm chờ. Nếu sau này có trùng khớp, bên em gọi ngay. Còn giấy lưu trữ kia… bác có quyền xem xét chứ không bắt buộc ký hôm nay.
Cán bộ liếc sang. Cô An, mình làm đúng quy định chứ?
Dạ, đúng. Cô chìa ra một tờ khác có tiêu đề in đậm. Em photo sẵn mục đăng ký. Anh coi giúp.
Bác nhìn tờ mới, thấy phần “liên hệ dự phòng” trống. Cô đưa bút, giọng đều đều. Bác điền thêm số của người thân, phòng trường hợp số bác đổi. Và địa chỉ nơi bác ở lâu nhất. Em sẽ ghi số trực vào mép phiếu như mọi khi.
Bác cầm bút lần nữa. Bảo vệ hơi xê dịch ra phía ngoài, sự căng thẳng thở ra một chút. Bác ký vào ô đăng ký dữ liệu. Còn tờ lưu trữ, bác đẩy lại. Cho bác đem về đọc thêm.
Cán bộ ngả lưng, không gật, cũng không lắc. Tôi ghi nhận là bác chưa ký. Tháng sau bác quay lại làm việc tiếp. Anh ấy nói, giọng hết gắt nhưng vẫn phơ phẳng. Cô An đứng dậy, cảm ơn, rồi đi cùng bác ra cửa.
Ngoài hành lang, bác chậm bước. Khi nãy… Bác nói dở. Cô gật, chỉ nói một câu: Mai em sẽ xuống cầu X lấy mẫu. Nếu bác rảnh, đi cùng.
Hôm sau trời âm u. Dưới chân cầu, bùn đã khô cứng những vết chân người đào bới. Một cái bạt xanh căng tạm. Người trong tổ chuyên môn trao găng, đưa túi in số. An cúi xuống, hai tay bọc từng mảnh xương như bọc một món đồ thân thuộc, ghi số lên từng túi, miệng không quên thì thầm nhỏ đủ bác nghe: Mình gọi họ là người, không gọi là mẫu. Bác tiến gần, tay nắm mép bạt giữ cho khỏi gió. Tiếng sông va vào cột cầu nghe lẫn với tiếng bút bi lướt trên giấy biên bản. Trên góc một tờ, cô lại gạch một đường ngắn, ghi số trực.
Bác nhìn động tác của cô, sự kiên nhẫn không ồn ào mà rành rọt. Bác bỗng thấy chiếc xe máy của mình, mười năm qua, chỉ là một cách để trái tim đừng rỗng. Còn ở đây, cách đặt một túi nhỏ vào túi lớn, cách dán băng keo gọn sát, cũng là một cách yêu.
Chiều đó, bác ngồi lại sân lab, tay lần vào túi áo trống. Cái kẹp đang ở trong phòng lạnh. Cô bước qua, dừng trước xe bác. Hôm trước em nói 15h30 mà quên gọi lại báo đổi giờ… bác chờ mất công. Em xin lỗi.
Bác xua tay. Ừ, bác đi bến xe, cũng trễ vì bác. Cô thoáng nhìn vệt bùn khô trên gấu quần bác, cười mờ. Kẹo gừng hôm trước bác ăn chưa? Bác lắc đầu. Cô chỉ vào gói còn nguyên trên yên. Cho bác thêm một cái nữa, để dự phòng.
Bác bật cười khẽ. Lần này bác bóc ăn thật. Miếng gừng nóng lan ở đầu lưỡi, cổ hết khô.
Ngày nhận kết quả, phòng trả hồ sơ đặt một phong bì trắng lên bàn. Phía mép lại có đường gạch nhỏ và số trực tay cô.
Cô đứng cạnh, không nhìn vào phong bì. Bác muốn tự mở không? Em ngồi đây.
Bác đặt ngón tay cái vào mép giấy. Tay khựng lại một nhịp, rồi xé. Tiếng giấy răng rắc. Một tờ giấy trượt ra, chữ in rõ ràng lạnh tanh. Không trùng khớp.
Bác chớp mắt. Không ai thở mạnh. Cô đưa cho bác cây bút khác. Còn phần đăng ký cơ sở dữ liệu, bác ký ở đây, để khi có bất kỳ trùng nào trong hệ thống, bên em liên lạc ngay.
Bác ký. Dòng chữ bác run mà không xiêu. Cô lật qua lật lại phiếu, kiểm tra từng mục. Ở mép phiếu, cô ghi thêm: “Nếu bác đổi số, gọi em.” Bác nhìn, gật.
Khi ra đến sân, bác không leo lên xe ngay. Bác chống tay lên yên, nghiêng đầu. Mấy năm trước, nếu tờ giấy này nói như vậy, có lẽ bác đã lao đi dán tờ rơi ở một đầu phố khác, để tiếng máy át tiếng yên lặng. Hôm nay, bác lấy điện thoại, vào danh bạ, thêm tên “An – trực”. Rồi bác gọi một cuộc ngắn về phường. Tôi không ký lưu trữ bây giờ. Tôi đã đăng ký cơ sở dữ liệu rồi. Giọng bên kia im một giây rồi ừ.
Con đường về nhà bớt vội. Qua cây cầu X, bác dừng xe ở đầu dốc. Không xuống dưới. Bác dựng chống, soi ốc tăng xích lần nữa. Nó vẫn căng. Bác ngồi lên yên, mở hộp găng, lấy gói kẹo gừng bóc dở, cắn nửa cái, nhét nửa kia lại. Bác không cần chạy xa thêm để thấy mình còn thương.
Tối, bác trải tờ giấy kết quả lên bàn nhôm, đặt cốc nước lên một góc cho khỏi bay. Điện thoại để cạnh, sạc đầy pin, chuông mở, không rung. Bác lấy từ túi áo treo ở móc ra cái kẹp tóc vỏ sò sứt một góc. Người ta lấy đi vài sợi, còn lại nằm gọn trong lòng bàn tay bác. Bác không vuốt ve như mỗi lần nữa. Bác đặt nó vào cái hộp nhựa nhỏ, đóng nắp, để ngay dưới tờ danh bạ có số của cô.
Đêm sâu, tiếng xe ngoài ngõ thỉnh thoảng vọng qua. Bác không dậy để đi. Sáng mai, bác sẽ ghé phường nộp bổ sung số liên lạc dự phòng, rồi về mở sổ điện lực cũ ra xem lại lịch bảo dưỡng chiếc xe. Có thể một tuần một lần bác vẫn chạy qua bến xe, đi chậm, nhìn người; những ngày còn lại, bác để xe đứng trong mái hiên, lau bụi, bật máy kiểm tra đèn. Yêu con bằng cách giữ những nơi có thể gọi tên con, và bằng việc đợi một cuộc gọi mà bác đã để sẵn chuông.
Ngoài hiên, trời chuyển sớm. Bác với tay, tắt đèn, khép cửa. Chiếc xe nằm yên như một con vật thở đều, chờ tay người. Ở góc bàn, tờ phiếu có nét chữ nhỏ nghiêng về bên phải, một đường gạch mảnh ở mép. Bác không đọc lại nữa. Bác ngồi xuống, đặt lòng bàn tay lên bàn, ngón cái chạm nhẹ vào mép giấy. Rồi bác để yên như vậy, nghe tiếng chim đầu ngõ gọi sáng.