Mục lục bài viết4 mục
1. Email và vệt bút chệch
Chuông thư đến rung trong túi làm Hoài An giật tay, vệt bút chì chệch khỏi mép lề cuốn sổ thực địa. Cô đặt bút xuống, kéo điện thoại ra. Dòng tiêu đề: Bản thu Lá Diêu Bông – mời nghe băng gốc. Người gửi: Trần Quang Lâm.
Email ngắn, gọn. Một file đính kèm là bản thu số hóa sơ, một ảnh chụp chiếc lá ép giữa hai trang sách, bên mép lá có chữ viết tay nhỏ: diêu bông. Cuối thư là lời mời ghé phòng nghe, nói rõ thời gian anh trực, kèm câu chú thích khô khan mà dễ chịu: Có thể không phù hợp để trích dẫn học thuật, nhưng gốc băng còn nghe được.
Cô nhìn tấm ảnh lâu hơn phần chữ. Một chiếc lá non, gân mỏng, phảng phất mùi giấy cũ dù chỉ qua màn hình. Ngón tay cô theo thói quen chạm lên bút chì sau tai, chỉnh cho nó thẳng lại. Ba tuần, cô nhắc mình. Ba tuần ở thị trấn này.
Phòng nghe nhỏ, tường bọc mút tiêu âm. Lâm mở cửa, lùi nhẹ sang bên. Anh cao ngang khung cửa, người gọn, áo sơ mi sẫm màu, tay trái còn in vệt phấn mờ kiểu ai đó vừa kê nhãn. Không lời hỏi thăm dài dòng, anh chỉ tay về phía máy băng cuộn, giải thích thao tác chậm rãi. Trên giá, các hộp băng ghi bằng bút mực xanh. Hoài An rút một hộp, đọc dòng chữ bò ngang mép bìa: Thu ở xóm ven sông – bà Tư Năm mang tới sau khi chôn chồng. Dưới đó là ngày tháng. Chỉ một dòng mà mở ra một người.
Cô chạm vào chữ, thấy mực hơi lằn. Anh nói như để xác nhận thói quen của mình hơn là để khoe: Em thử bấm nghe đi. Mỗi bản thu anh hay ghi lại mấy chuyện người ta kể lúc đem băng. Để mai này nhớ người, không chỉ nhớ nhạc.
Cô gật đầu, ngồi xuống, đặt sổ ngay ngắn bên tay phải. Đầu máy chạy, tiếng nhiễu nền rồi một giọng đàn bà vào, mỏng và nén. Hoài An ghi vài ký hiệu, nhưng mắt cứ trượt về phía những dòng chú thích trên bìa hộp khác. Nền giấy ố vàng, chữ con kiến xếp hàng. Cô thấy mình vừa được nhắc khẽ: âm nhạc đang là người, không phải dữ kiện.
Nhưng tay cô vẫn tự động kẻ ô, đánh số trang. Cô đẩy bút chì sát vành tai hơn, như siết một đường ranh.
2. Chìa khóa và chiếc ly để ở mép bàn
Mùi băng từ cũ ngai ngái ôm lấy căn phòng. Mỗi buổi chiều, ánh nắng lách qua những ô cửa cao, rơi thành những dải bụi nhỏ xao động trên nắp máy. Lâm đặt một phích trà men ngà ở góc bàn, hai cái ly trắng. Anh châm trà, đẩy nhẹ chiếc ly thứ hai về phía mép, không tiến sát tay cô. Không hỏi cô có muốn không. Không giục. Cái ly ở đó như một khả năng mở, không phải một dàn xếp.
Có hôm cô đến sớm, anh đưa cho cô một chiếc chìa khóa phòng nghe. Anh nói ngắn: Để em chủ động giờ giấc. Máy anh sẽ kiểm tra trước, em cứ dùng như lịch em cần. Không nhắc nhở, không phỏng đoán về tiến độ đề tài. Không một câu lạ ý kiểu em đang làm tới đâu rồi để cô phải lập tức bật chế độ chuyên môn.
Cô nhận chìa khóa. Nặng tay. Khi cất vào túi, cô nhận ra bàn tay đang muốn chỉnh lại cây bút. Cô không chỉnh, để nó hơi lệch. Lần đầu trong ngày, cô không chụp ảnh cái hộp băng để lưu kèm mã số. Cô nghiêng đầu nghe một đoạn ngân dài hơn mức cần thiết cho trích thuật. Tiếng ca từ xa vọng qua thời gian, hơi thở gấp gáp như người đi bộ trên bờ ruộng. Cô nhìn sang chiếc ly để ở mép bàn. Nó vẫn ở đó. Không đòi một lời.
Sự im lặng của anh tạo ra khoảng trống an toàn mà không phải khoảng cách lạnh. Khoảng cách cô dựng lên bấy lâu tự nhiên trông hơi quá khổ.
Cuối buổi, cô định hỏi một câu xã giao. Nhưng anh chỉ cười, nhắc cô rút điện từ máy, rồi dọn ly. Trà đã nguội. Ly thứ hai vẫn đầy.
3. Đường băng kẹt và một dấu trang vui
Âm thanh tắc lại một nốt rồi im. Băng trượt, cuộn từ chùng xuống như một sợi dây câu lạc tay. Lâm đứng dậy rất chậm, không hốt hoảng. Anh mở nắp, dùng đầu móng tay nâng vòng băng lên khỏi trục, thổi nhẹ bụi ở mép. Trong khi tay làm, miệng anh ngân khe khẽ đoạn đầu của bài cần tìm, không đủ thành giai điệu, chỉ vừa đủ để tạo nhịp cho chính tay mình.
Hoài An dõi mắt theo hai ngón tay anh gỡ dần dải băng mỏng tang. Ngón cái anh có một vết cắt cũ đã lành, thành vệt da bạc màu. Khi cô ngẩng lên, bắt gặp ánh nhìn anh. Anh mỉm cười: Xin lỗi em, cái máy già hay nhõng nhẽo.
Cô muốn nói câu chiếu lệ rằng không sao. Nhưng anh đặt vòng băng lại, vẫn giọng đều đều: À, cái lá trong email… Anh hất mắt về phía kệ sách nơi kẹp mấy bông lá ép. Hái ở bờ rào thư viện. Anh không biết gọi tên nên ghi bừa diêu bông cho dễ tìm lại. Dấu trang vui thôi. Nếu em thích giữ thì lấy.
Cô thấy lòng hơi khựng, như một chân vừa bất giác thụt khỏi bậc thang lâu ngày tránh bước. Không có lời thách đố. Không có trò chơi điều kiện. Chỉ là một thói quen để cất nhớ.
Cô xoay nhẹ cây bút sau tai. Nó đã lệch. Cô chưa biết đặt câu gì. Cô nghe tiếp bản thu, nhưng đầu óc không còn chăm chăm truy lùng cấu trúc giai điệu, mà bỗng nhớ lại những lần mình từng nấp sau các thuật ngữ để khỏi phải trả lời một câu đơn giản: em có muốn gặp nữa không khi mai em rời đi.
Lâm không chen vào quãng im đó. Anh rót thêm trà, đặt ly thứ hai gần hơn được một chút nhưng vẫn chừa khoảng. Băng chạy lại, tiếng nhiễu nền quay về, đều như mưa rào cách một mái tôn.
4. Sau giờ và chiếc lá có số điện thoại
Chiếc balo nhẹ bẫng vì Hoài An bỏ máy ghi âm ở phòng trọ. Cô chỉ đem theo một chiếc lá ép trong quyển sổ tay riêng của mình, lá cô nhặt chiều qua ở dải rào cây dại cạnh thư viện. Trời chuyển thu, mặt sân loang những mảng nắng mỏng.
Phòng nghe không có ai. Đèn hành lang hắt vào, đủ sáng. Lâm chờ ở trong, áo khoác mỏng treo sau ghế, hai chiếc ly đặt sẵn. Khi cô bước vào, anh nhìn một thoáng về tay trống rỗng của cô. Không có dây nhợ, không có máy. Anh không hỏi.
Cô ngồi xuống. Họ im một lát. Hoài An gỡ cây bút khỏi tai, đặt lên bàn, đẩy ra xa tầm với. Cô nói, chậm, từng đoạn ý như đặt từng cuộn băng lên trục. Em ở đây ba tuần. Tuần này là tuần thứ hai. Em muốn nghe lại bản gốc hôm nọ cùng anh, như một người nghe. Không lấy trích dẫn, không ghi chép. Nếu anh thấy ổn.
Anh gật. Ổn. Anh với tay bật máy, tiếng rô to nho nhỏ lăn vào căn phòng. Lát sau, giọng hát cũ lọt qua, xước nhẹ. Không còn tiếng bút chạy sát mép giấy, chỉ có tiếng thở theo nhịp.
Hoài An nghiêng người, lấy từ sổ tay chiếc lá ép. Màu xanh đã sậm hơn một chút theo thời tiết. Cô rút bìa hộp băng, phần giấy trống ở mép dưới còn dư. Cô viết số điện thoại của mình, bên dưới là một dòng ngày giờ: Thứ bảy, 7h, quán trước thư viện. Cô luồn chiếc lá vào giữa bìa và tờ kê cứng, để nó không rơi.
Cô đẩy hộp về phía anh. Đây không phải điều kiện. Chỉ là hẹn. Em sẽ đi. Nhưng trước khi đi, nếu anh muốn, mình có thể bắt đầu như thế này.
Lâm không sờ ngay vào chiếc lá. Anh nhìn con số, mắt rời xuống dòng hẹn, rồi đặt ngón tay lên mép bìa, giữ nó phẳng lại. Anh nói nhỏ: Anh muốn. Và nếu sau khi em đi, tụi mình vẫn muốn nói chuyện, mình đặt một lịch gọi cố định. Tối thứ tư chăng.
Cô bật cười một tiếng rất ngắn. Tối thứ tư.
Anh nhích chiếc ly thứ hai vào hẳn trong tầm tay cô. Cô cầm, nhấp. Trà còn nóng. Băng chạy đều, đèn chỉ báo đỏ một chấm nhỏ. Chiếc lá nằm im giữa hai lớp giấy, đủ nặng để giữ một lời hẹn, đủ mỏng để thấy bên kia là những dòng ghi chú ai đó đã từng viết cho một kiếp người khác.
Ngoài cửa sổ, gió khẽ hất mấy chùm lá ngoài rào. Trong phòng, tiếng hát cũ đi qua một đoạn lặng, rồi trở lại. Anh không nói gì thêm. Cô cũng không. Họ ngồi đó, nghe đến hết cuộn băng đầu tiên, chiếc chìa khóa của phòng nghe đặt cạnh chiếc bút chì đã thôi nằm sau tai. Cuối bài, anh tắt máy. Cả hai nhìn xuống chiếc lá một lần nữa, như xác nhận nó ở đó là thật.
Đèn máy băng vẫn còn nóng. Hộp băng khép lại, giữ lấy chiếc lá và dãy số. Tiếng kim đồng hồ trên tường gõ đều. Và ở mép bàn, chiếc ly thứ hai không còn để ở rìa nữa.